{"id":1140,"date":"2019-04-13T15:11:07","date_gmt":"2019-04-13T13:11:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/2019\/04\/13\/cmentarna-kaplica-okonskich-w-dynowie\/"},"modified":"2020-10-23T15:52:03","modified_gmt":"2020-10-23T13:52:03","slug":"cmentarna-kaplica-okonskich-w-dynowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/?p=1140","title":{"rendered":"Kaplica grobowa Oko\u0144skich w Dynowie"},"content":{"rendered":"

Nie ukrywam\u00a0 rado\u015bci przekazuj\u0105c Drogim Czytelnikom mojej strony kolejny artyku\u0142 Pana J\u00f3zefa Stolarczyka. Autor niestrudzenie przybli\u017ca\u00a0 nam histori\u0119 zapomnian\u0105, ujawnia fakty dalekie a\u00a0 nie mniej interesuj\u0105ce i bliskie nam, ludziom zwi\u0105zanym z Dynowem wi\u0119zami krwi i pami\u0119ci\u0105.
\nWszyscy tyle razy przechodzili\u015bmy obok starej cmentarnej kaplicy tak rzadko dzi\u015b otwieranej. Kto j\u0105 wybudowa\u0142 i po co? Jakiemu celowi s\u0142u\u017cy\u0142a poza nabo\u017ce\u0144stwami na Dzie\u0144 Zaduszny?
\nTekst Pana J\u00f3zefa Stolarczyka odpowiada na te pytania, a historyczne badania kt\u00f3re przeprowadzi\u0142, w pe\u0142ni je uzupe\u0142nia. Za pozwoleniem Autora publikuj\u0119 go na mojej stronie, gdy\u017c ukazuje zwi\u0105zek kaplicy z rodzin\u0105 mego Ojca \u015bp. Kazimierza Baranieckiego.
\nArtyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w Dynowskim Kwartalniku Samorz\u0105dowym nr 1\/3 2019, a autorem zdj\u0119\u0107 jest Pan Daniel G\u0105secki<\/p>\n

Kaplica grobowa Oko\u0144skich w Dynowie<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \"\"<\/strong><\/span><\/p>\n

Kaplica Grobowa Oko\u0144skich<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mie\u015bci si\u0119 w starej cz\u0119\u015bci dynowskiego cmentarza. Jej fundatorami i w\u0142a\u015bcicielami byli Salomea i Wojciech Oko\u0144scy. Obecnie pe\u0142ni ona rol\u0119 kaplicy cmentarnej. Miejsce wiecznego spoczynku znalaz\u0142 w niej ks. J\u00f3zef O\u017c\u00f3g. Niewiele os\u00f3b mia\u0142o dost\u0119p do jej wn\u0119trza. Warto wi\u0119c przybli\u017cy\u0107 czytelnikom jej histori\u0119 i stan obecny.<\/p>\n

Farmaceuta Wojciech Oko\u0144ski przyby\u0142 do Dynowa w 1813 r., przejmuj\u0105c w dzier\u017caw\u0119 aptek\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 fili\u0105 apteki sanockiej. Cztery lata p\u00f3\u017aniej wykupi\u0142 j\u0105 na w\u0142asno\u015b\u0107 a cesarz Franciszek I nada\u0142 jej prawo dziedziczno\u015bci. Apteka mie\u015bci\u0142a si\u0119 w budynku pod numerem 25. Rodzin\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 po\u015blubiaj\u0105c Salome\u0119 Ambroziewicz (Jamroziewicz ?). Ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie trwa\u0142o jednak d\u0142ugo. Dnia 6 czerwca 1840 r. Salomea zmar\u0142a w wieku zaledwie 36 lat. W parafialnej ksi\u0119dze zmar\u0142ych nie podano przyczyny \u015bmierci. Wiele okoliczno\u015bci wskazuje na fakt, \u017ce przyczyn\u0105 zgonu mog\u0142a by\u0107 przewlek\u0142a choroba. Oko\u0144scy pozostawali bezdzietni, co mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z powy\u017cszym faktem. Wojciech Oko\u0144ski zbudowa\u0142 kaplic\u0119 grobow\u0105 licz\u0105c si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 \u017cony. Nie jeste\u015bmy w stanie odczyta\u0107 daty budowy kaplicy widniej\u0105cej na kamiennym postumencie, wbudowanym we wschodni\u0105 jej \u015bcian\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kamie\u0144 z dat\u0105<\/em><\/p>\n

Data tam umieszczona pozwala dzisiaj zidentyfikowa\u0107 jedynie ostatni\u0105 cyfr\u0119 roku i jest to prawdopodobnie cyfra 9. \u0141\u0105cz\u0105c rok \u015bmierci ma\u0142\u017conki z przywo\u0142an\u0105 dziewi\u0105tk\u0105, mo\u017cna zaryzykowa\u0107 datowanie kaplicy na rok 1839. Dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej Salomea mia\u0142a lat 25 i ma\u0142\u017conkowie raczej nie my\u015bleli o miejscu wiecznego spoczynku. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wykluczy\u0107 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 dat\u0119 jej wzniesienia. \u015awiadczy o tym inskrypcja na umieszczonym w mensie o\u0142tarza portatylu. Widnieje tam odr\u0119czny wpis potwierdzaj\u0105cy jego instalacj\u0119 dnia 7 maja 1841 r. przez biskupa Jasi\u0144skiego. Portatyl ten przeniesiony zapewne z innej \u015bwi\u0105tyni mo\u017cemy datowa\u0107 na wiek XVIII. Sprowadzony do Dynowa umo\u017cliwia\u0142 odprawianie w kaplicy mszy \u015bw. Wzrasta\u0142 przez to presti\u017c miejsca poch\u00f3wku, a kaplica od tej chwili pe\u0142ni\u0142a funkcje liturgiczne. W parafialnych ksi\u0119gach zmar\u0142ych nie uda\u0142o si\u0119 natrafi\u0107 na wpis potwierdzaj\u0105cy dat\u0119 \u015bmierci Wojciecha Oko\u0144skiego. Nied\u0142ugo po \u015bmierci \u017cony odsprzeda\u0142 on aptek\u0119 swemu siostrze\u0144cowi Feliksowi Baranieckiemu. By\u0142 to rok 1845. Rodzicami Feliksa byli Franciszek i Salomea Oko\u0144ska, siostra Wojciecha. Je\u015bli Wojciech po przekazaniu apteki Feliksowi wyjecha\u0142 z Dynowa, m\u00f3g\u0142 umrze\u0107 poza parafi\u0105 dynowsk\u0105 i brak odnotowania tego faktu w dynowskich ksi\u0119gach zmar\u0142ych jest wyt\u0142umaczalny. Zak\u0142adamy jednak, \u017ce jego cia\u0142o po \u015bmierci z\u0142o\u017cone zosta\u0142o w kaplicy dynowskiej obok \u017cony. Potwierdzaj\u0105 ten fakt ogl\u0119dziny krypty podczas przygotowa\u0144 poch\u00f3wku ks. J\u00f3zefa O\u017coga. \u015awiadkowie zidentyfikowali dwa oddzielne poch\u00f3wki. Piecz\u0119 nad kaplic\u0105 sprawowali zapewne po bezpotomnej \u015bmierci fundator\u00f3w spokrewnieni z nimi Baranieccy.
\nPrzejd\u017amy teraz do opisu kaplicy. Jest to budowla wolnostoj\u0105ca, usytuowana po\u015brodku starego cmentarza, elewacj\u0105 frontow\u0105 zwr\u00f3cona na zach\u00f3d. Murowana z ceg\u0142y i kamienia na zaprawie wapiennej, otynkowana. Wn\u0119trze zosta\u0142o przykryte sp\u0142aszczonym sklepieniem kolebkowym. Prezbiterium jest ni\u017csze, przysklepione oddzielnie. W kondygnacji dolnej znajduje si\u0119 krypta grobowa. Rzut kaplicy na planie prostok\u0105ta o wymiarach 5,75 x 7,28 m z tr\u00f3jbocznie zamkni\u0119tym prezbiterium od wschodu przedstawia za\u0142\u0105czony schemat.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rzut przyziemia<\/em><\/p>\n

Bry\u0142a kaplicy nakryta jest wysokim dachem dwuspadowym. Naro\u017ca fasady i \u015bcian bocznych, flankowane pilastrami, zaopatrzono w czteroboczne wie\u017cyczki nakryte namiotowymi daszkami z krzy\u017cem. Elewacja frontowa zawiera drzwi wej\u015bciowe, ponad kt\u00f3rymi znajduje si\u0119 profilowany gzyms o wykroju \u0142uku pe\u0142nego. Wy\u017cej okr\u0105g\u0142e okienko w profilowanej opasce. Tr\u00f3jk\u0105tny szczyt fasady ozdobiony fryzem schodkowym zosta\u0142 zwie\u0144czony wie\u017cyczk\u0105 na sygnaturk\u0119. Ta r\u00f3wnie\u017c kryta jest daszkiem namiotowym z krzy\u017cem. Elewacje boczne prezentuj\u0105 si\u0119 identycznie na obydwu \u015bcianach. Zastosowano na nich podzia\u0142 p\u0142ycinowo \u2013 ramowy, utworzony przez trzy lizeny. Powsta\u0142y w ten spos\u00f3b dwa pola, a w ka\u017cdym z nich po dwa okna. W oknach tych znajdowa\u0142y si\u0119 pierwotnie witra\u017ce usuni\u0119te ok. 1980 r. Okna zamkni\u0119te s\u0105 arkadami, nad kt\u00f3rymi umieszczono opask\u0119 powtarzaj\u0105c\u0105 wykr\u00f3j okien. Ponad nimi, wie\u0144cz\u0105c ramy, znajduje si\u0119 fryz schodkowy \u0142\u0105cz\u0105cy lizeny. Pod okapem dachu umieszczono z kolei gzyms zako\u0144czony fryzem z\u0105bkowym. Elewacja tylna zamyka ni\u017csze, tr\u00f3jboczne prezbiterium, kryte tr\u00f3jpo\u0142aciowym daszkiem. W ka\u017cdej \u015bcianie absydy znajduje si\u0119 blenda w formie okna, z szerokimi opaskami o wykroju \u0142uku pe\u0142nego. Naro\u017ca zwie\u0144czone dwiema wie\u017cyczkami, jak w elewacji frontowej. W cokole budowniczowie umie\u015bcili kamienny postument z napisem: \u201eFond. Oko\u0144ski 18..9\u201d.
\nWn\u0119trze kaplicy jest jednonawowe z w\u0119\u017cszym i ni\u017cszym prezbiterium. W nim usytuowany zosta\u0142 o\u0142tarz o cechach baroku ludowego, wykonany z drewna polichromowanego, posrebrzanego.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

O\u0142tarz z Rze\u017cb\u0105 Chrystusa Ukrzy\u017cowanego<\/em><\/p>\n

Mensa o\u0142tarza jest murowana, otynkowana, z marmoryzacj\u0105 oraz z li\u015b\u0107mi palmowymi i motywem IHS. Jak ju\u017c wspomniano, znajduje si\u0119 w niej portatyl z relikwiami \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w Donata i Gaudentego. W polu g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarza, zamkni\u0119tym \u0142ukiem wkl\u0119s\u0142o \u2013 wypuk\u0142ym, widnieje malowana panorama Jerozolimy i krucyfiks z rze\u017ab\u0105 Chrystusa Ukrzy\u017cowanego. Po bokach kolumny i pilastry. W naro\u017cach ponad kolumnami umieszczono dwie rze\u017aby \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a.<\/p>\n

\"\"\u00a0\u00a0 \"\"<\/p>\n

Sw. Piotr i \u015aw. Pawe\u0142<\/em><\/p>\n

W zwie\u0144czeniu o\u0142tarza ponad polem g\u0142\u00f3wnym, g\u00f3ruje promienista gloria i chrystogram. Polichromia o\u0142tarza utrzymana jest w czarnej marmoryzacji.
\nPolichromia \u015bcienna i sufitowa, neobarokowa, wykonana jest w technice kazeinowej. Na \u015bcianach bocznych znajduj\u0105 si\u0119 iluzjonistyczne obrazy w obramieniach z motywami rocaille: \u201eDroga do Emaus\u201d oraz \u201eTrzy Marie u grobu\u201d. Na suficie w analogicznym obramieniu umiejscowiono \u201eZmartwychwstanie Pa\u0144skie\u201d. W latach 70-tych XX w. polichromia by\u0142a odnawiana przez Ma\u0142gorzat\u0119 Baranieck\u0105 i w tym stanie zachowa\u0142a si\u0119 do dzisiaj.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Droga do Emaus – polichromia \u015bcienna<\/em><\/p>\n

\n

\"\"<\/em><\/p>\n

Trzy Marie u grobu – polichromia \u015bcienna<\/em><\/p>\n

\n

\"\"<\/em><\/p>\n

Zmartwychwstanie Pa\u0144skie – polichromia sufitowa<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dla rodziny Baranieckich kaplica grobowa Oko\u0144skich by\u0142a przez lata domem wspomnie\u0144, do kt\u00f3rego udawali si\u0119 jako \u017cyj\u0105cy krewni, by oddawa\u0107 si\u0119 komemoracji nad tymi co odeszli. Wojciech Oko\u0144ski by\u0142 przecie\u017c bratem matki Feliksa Baranieckiego, farmaceuty kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 wieloletni\u0105 sag\u0119 rodziny dynowskich aptekarzy. Obecnie kaplica jest miejscem wiecznego spoczynku wieloletniego proboszcza i dziekana dynowskiego, gremialnego kanonika Kapitu\u0142y Brzozowskiej, budowniczego ko\u015bcio\u0142a w Bartk\u00f3wce oraz Domu Pogodnej Staro\u015bci w Dynowie \u2013 ks. J\u00f3zefa O\u017coga.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie ukrywam\u00a0 rado\u015bci przekazuj\u0105c Drogim Czytelnikom mojej strony kolejny artyku\u0142 Pana J\u00f3zefa Stolarczyka. Autor niestrudzenie przybli\u017ca\u00a0 nam histori\u0119 zapomnian\u0105, ujawnia fakty dalekie a\u00a0 nie mniej… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1805,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-1140","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-o-rodzinie-i-czlonkow-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1140"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1408,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1140\/revisions\/1408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}