{"id":1912,"date":"2020-10-14T11:46:16","date_gmt":"2020-10-14T09:46:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/?p=1912"},"modified":"2020-10-23T17:13:08","modified_gmt":"2020-10-23T15:13:08","slug":"historia-apteki-pod-opatrznoscia-w-dynowie-1817-1951","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/?p=1912","title":{"rendered":"Historia apteki \u201dPod Opatrzno\u015bci\u0105\u201d w Dynowie 1817-1951"},"content":{"rendered":"\n

„Oko opatrzno\u015bci” – symbol apteki – drewniana rze\u017aba umieszczona by\u0142a centralnie na szafie aptecznej na wprost wej\u015bcia. Taki sam symbol znajduje si\u0119 na elewacji aptecznej nad pi\u0119trem kamienicy i jest widoczny po dzi\u015b dzie\u0144.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cszy tekst napisa\u0142am dla Rocznika Historycznego Dynoviana (nr 4 z 2018r). Publikacja na stronie za zgod\u0105 Redaktora Naczelnego, Pana J\u00f3zefa Stolarczyka<\/em><\/p>\n\n\n\n

Maria Baraniecka-Witkowska, c\u00f3rka Kazimierza<\/em>
<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zapewne tylko najstarsi mieszka\u0144cy Dynowa pami\u0119taj\u0105, \u017ce w secesyjnej kamienicy przy Rynku, kamienicy dzi\u015b ju\u017c bardzo nadwer\u0119\u017conej czasem, mie\u015bci\u0142a si\u0119 przez ponad 100 lat jedyna dynowska apteka. Obs\u0142ugiwa\u0142a ona nie tylko mieszka\u0144c\u00f3w miasta, ale i okoliczne wsie, niekiedy bardzo odleg\u0142e. By\u0142a to wi\u0119c powa\u017cna i bardzo potrzebna instytucja.
Apteka istnia\u0142a w mie\u015bcie od pierwszej po\u0142owy XIX wieku stale w r\u0119kach tej samej rodziny. U Baranieckich zaw\u00f3d aptekarza przechodzi\u0142, czasami z trudno\u015bciami, ale z ojca na syna, aby po 4-tym pokoleniu sko\u0144czy\u0107 na Kazimierzu (1909-1995). By\u0142 on tak zro\u015bni\u0119ty z tradycj\u0105 rodzinn\u0105, \u017ce nigdy najstarszemu synowi (nawet maj\u0105cemu inne zainteresowania) nawet nie przysz\u0142o na my\u015bl, \u017ce mo\u017ce obra\u0107 inn\u0105 profesj\u0119.
Pierwsze wzmianki o za\u0142o\u017ceniu apteki pochodz\u0105 z dnia 16 pa\u017adziernika 1813 r. istniej\u0105cej wtedy jako filia apteki J\u00f3zefa Szczerbickiego w Sanoku . Jej dzier\u017cawc\u0105 lub – tak jak to wtedy nazywano – prowizorem, zosta\u0142 aptekarz, Wojciech (Adalbert) Oko\u0144ski. On to odkupi\u0142 nieruchomo\u015b\u0107 od Jana Wyszatyckiego, w kt\u00f3rej to apteka mie\u015bci\u0142a si\u0119 i 22 maja 1817 r. oderwa\u0142 si\u0119 od ap-teki sanockiej wykupuj\u0105c j\u0105 na w\u0142asno\u015b\u0107. Cesarz austriacki Franciszek I nada\u0142 w tym\u017ce roku 1817 aptece prawo dziedziczno\u015bci .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dokument austriacki nadaj\u0105cy tytu\u0142 dziedziczno\u015bci apteki dynowskiej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
T\u0142umaczenie dokumentu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Sta\u0142a si\u0119 ona w\u00f3wczas, wedle \u00f3wczesnego nazewnictwa aptek\u0105 \u201erealn\u0105\u201d.
Oko\u0144ski podczas swej 32 letniej pracy wybudowa\u0142 na najstarszym cmentarzu dynowskim, istniej\u0105c\u0105 do dzi\u015b, kaplic\u0119 grobow\u0105,<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

jako miejsce wiecznego spoczynku swojej rodziny, a za\u015bwiadcza o tym kamie\u0144 wmurowany w jej \u015bcian\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


W 1832 r. do Dynowa przyjecha\u0142 m\u0142ody siostrzeniec Wojciecha, Feliks Antoni Baraniecki. Urodzony 9 czerwca 1813 r. w \u0141ysej G\u00f3rze, parafia Por\u0105bka Uszewska ko\u0142o Tarnowa, zdolny farmaceuta, a w latach p\u00f3\u017aniejszych – spo\u0142ecznik. Rodzicami Feliksa byli Franciszek i Salomea z Oko\u0144skich, siostra Wojciecha. Zapewne by\u0142a to rodzina urz\u0119dnika pa\u0144stwowego, przenoszonego z miejsca na miejsce. Feliks wykupi\u0142 aptek\u0119 Oko\u0144skiego w 1845 r. i zosta\u0142 jej w\u0142a\u015bcicielem . Jednocze\u015bnie zosta\u0142 w\u0142a\u015bcicielem domu murowanego pod numerem 25. Rok ten staje si\u0119 pocz\u0105tkiem ponad 100 letniej historii apteki rodziny Baranieckich w Dynowie, apteki o nazwie \u201ePod Opatrzno\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pierwsza apteka dynowska, koniec XIX w.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rok p\u00f3\u017aniej, 10 maja, Feliks po\u015blubi\u0142 19-letni\u0105 Karolin\u0119 Papst.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Karolina z Papst\u00f3w Baraniecka<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jej rodzice, Krystian i Karolina Kampf, pochodzili z Czerniowiec na Bukowinie.
Feliks by\u0142 cz\u0142owiekiem zdolnym, rzutkim i przedsi\u0119biorczym. Znakomity farmaceuta wi\u0119kszo\u015b\u0107 lek\u00f3w, jak to wtedy by\u0142o w zwyczaju, wyrabia\u0142 sam korzystaj\u0105c m.in. z zi\u00f3\u0142 oraz korzeni leczniczych, uprzednio odpowiednio je hoduj\u0105c a potem susz\u0105c. Jego wypr\u00f3bowane recepty wchodzi\u0142y w sk\u0142ad farmakopei austriackiej. W aptece wyrabiano te\u017c myd\u0142a lecznicze, siarkowe, dziegciowe itp. Produkowano te\u017c i \u015bwiece woskowe. W ogrodzie, za aptek\u0105, opr\u00f3cz pasieki by\u0142 i aparat s\u0142u\u017c\u0105cy do pomiar\u00f3w meteorologicznych. Ale mia\u0142a ona i inn\u0105 osobliwo\u015b\u0107 meteorologiczn\u0105: barometr w postaci domku, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 figurka zakonnika. Domek by\u0142 ustawiony na pag\u00f3rku u\u0142o\u017conym z r\u00f3\u017cnokolorowych kamieni sanowych. W czasie deszczu zakonnik pozostawa\u0142 w domu, a przy \u0142adnej pogodzie, na specjalnej podp\u00f3rce podci\u0105ganej przez w\u0142osie\u0144, wyp\u0142ywa\u0142 z domku pod krzy\u017c, gdzie modli\u0142 si\u0119 z msza\u0142u. Aparat wykonali rzemie\u015blnicy dynowscy oko\u0142o roku 1850. Sta\u0142 on w oknie apteki i w dnie targowe ca\u0142e t\u0142umy przychodzi\u0142y popatrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n


Przy aptece funkcjonowa\u0142a poczta razem ze stajni\u0105 koni (6 par), ekwipa\u017cem i pocztylionami. Je\u017adzi\u0142a ona na trasie Dyn\u00f3w-B\u0142a\u017cowa (na p\u00f3\u0142noc) oraz Dyn\u00f3w-Dydnia (na po\u0142udnie). Opr\u00f3cz samej poczty pocztylion przewozi\u0142 i podr\u00f3\u017cnych, kt\u00f3rzy po zako\u0144czeniu trasy przesiadali si\u0119 do poci\u0105g\u00f3w do Rzeszowa, Brzozowa czy Sanoka .
Ponadto Feliks za\u0142o\u017cy\u0142 w aptece Kas\u0119 Zaliczkow\u0105, czyli bank, gdzie by\u0142y z\u0142o\u017cone kapita\u0142y ludzi sk\u0142adane na procent oraz na udzielanie po\u017cyczek rolnikom czy kupcom. Feliks prowadzi\u0142 te\u017c i ubezpieczenie od po\u017caru i gradobicia, czyli tzw. asekuracj\u0119. Na koniec by\u0142 i radnym miejskim Dynowa.
Z jego ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Karolin\u0105 przysz\u0142o na \u015bwiat 6 dzieci: W\u0142adys\u0142aw – 1847 (p\u00f3\u017aniejszy major wojsk austriackich); bli\u017aniaczki Wanda – Salomea 1849 (p\u00f3\u017aniejsza Frischmanowa) i Felicja; Helena – 1851 (p\u00f3\u017aniejsza Chodzi\u0144ska); Stefania-1853 (p\u00f3\u017aniejsza Niewolkiewiczowa) i Maria \u2013 1855 (p\u00f3\u017aniejsza D\u0142ugoszowa). W dokumentach rodzinnych wyst\u0119puje te\u017c syn Artur \u2013 1862, <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

(p\u00f3\u017aniejszy dr medycyny) aczkolwiek mo\u017cna ostro\u017cnie domniemywa\u0107, \u017ce by\u0142o to dziecko adoptowane. W dokumentach tych istnieje wzmianka, \u017ce jego prawnym opiekunem by\u0142 aptekarz z Nozdrzca(?). Artur zmar\u0142 w 1905 r. w Flitsch. To miasto le\u017cy w dzisiejszej S\u0142owenii i nazywa si\u0119 Bovec gdzie jest tablica po\u015bwi\u0119cona Arturowi, jako zas\u0142u\u017conemu tam lekarzowi i spo\u0142ecznikowi .
Niestety Feliksowi, rzutkiemu i aktywnemu na tylu frontach, nie dopisywa\u0142o zdrowie: cierpia\u0142 na nerki i w\u0105trob\u0119. Przy o wiele mniej skutecznych lekach ni\u017c dzi\u015b, powa\u017cna choroba nerek by\u0142a wyrokiem. Tak wi\u0119c m\u0142oda \u017cona \u017cy\u0142a stale w niepewno\u015bci i l\u0119ku. Potwierdzaj\u0105 to zachowane listy do przyjaci\u00f3\u0142ki, Maryni \u017bywickiej . Jej obawy mia\u0142y si\u0119 niestety potwierdzi\u0107. W 1857 r. Feliks wracaj\u0105c z kuracji w Karlowych Varach (w\u00f3wczas Karlsbad) zatrzymawszy si\u0119 u przyjaciela aptekarza w Prerovie (Morawy) zas\u0142ab\u0142 i tam te\u017c niebawem zmar\u0142. Sta\u0142o si\u0119 to nieomal nagle, z dala od najbli\u017cszej rodziny, a Feliks mia\u0142 wtedy tylko 45 lat. Min\u0119\u0142o par\u0119 dni zanim telegram o \u015bmierci m\u0119\u017ca dotar\u0142 do Karoliny. Musia\u0142a dotrze\u0107 do Tarnowa sk\u0105d odchodzi\u0142a kolej na Morawy i dlatego nie zd\u0105\u017cy\u0142a na pogrzeb, kt\u00f3ry ostatecznie odby\u0142 si\u0119 w Prerovie bez jej obecno\u015bci .
Rozpacz m\u0142odej 33 letniej kobiety, kobiety obarczonej gromadk\u0105 nieletnich dzieci i maj\u0105tkiem, kt\u00f3rego nie umia\u0142a prowadzi\u0107, bez \u017cadnej pomocy rodziny a na doda-tek ju\u017c chorej na gru\u017alic\u0119, by\u0142a ogromna. Upadek zamo\u017cnej dot\u0105d rodziny sta\u0142 si\u0119 realn\u0105 katastrof\u0105.
W tej sytuacji jedynym wyj\u015bciem by\u0142o oddanie apteki prowizorowi. Zosta\u0142 nim August Frischman, <\/p>\n\n\n\n

\"\"
August Frischman<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

magister farmacji UJ,<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dyplom Augusta Frischmana uko\u0144czenia farmacji na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

a ponadto pochodz\u0105cy, podobnie jak Karolina, z Bukowiny. August ju\u017c wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Feliksem. Nie by\u0142 wi\u0119c dla Karoliny kim\u015b nieznanym ani nie\u017cyczliwym. I jemu to, cho\u0107 z pewnymi obawami, powierzy\u0142a opiek\u0119 nad swoimi nieletnimi dzie\u0107mi i aptek\u0105 .
Zmar\u0142a 6 lat po odej\u015bciu m\u0119\u017ca, w 1863 r. wyko\u0144czona gru\u017alic\u0105 i troskami. Mia\u0142a w\u00f3wczas 39 lat i \u017cadnej pewno\u015bci, \u017ce ktokolwiek solidnie zajmie si\u0119 pozostawionymi sierotami. Karolina spoczywa na najstarszym cmentarzu dynowskim naprzeciw kaplicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Grobowiec Karoliny Baranieckiej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Kim by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w tak zdecydowany spos\u00f3b zawa\u017cy\u0142 na historii rodziny Baranieckich i z kt\u00f3rego nazwiskiem ich apteka by\u0142a kojarzona wiele lat?
Dziadek Augusta Frischmana, Johann, Niemiec z Banatu w Rumunii (gdzie \u017cy\u0142a kolonia imigrant\u00f3w z Lotaryngii), poddany austriacki, zosta\u0142 przys\u0142any na Bukowin\u0119 (b\u0119d\u0105c\u0105 prowincj\u0105 cesarstwa austro-w\u0119gierskiego od drugiej polowy XVIII wieku), jako urz\u0119dnik skarbowy w Czerniowcach. Jego syn Franz,<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Franz Frischman<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

czyli ojciec Augusta by\u0142 komisarzem starostwa w Zaleszczykach. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce dziadek Johann zosta\u0142 przys\u0142any z Wiednia celem zniemczenia ludno\u015bci polskiej mieszkaj\u0105cej na Bukowinie. Sta\u0142o si\u0119 jednak odwrotnie, Franz (urodzony w 1797 r. w Zurin) , ojciec 6 dzieci, i jego \u017cona Marcjanna Fuchs m\u00f3wili ju\u017c dobrze po polsku, podobnie jak i po niemiecku, rusku (czyli ukrai\u0144sku), oraz rumu\u0144sku. Ich syn August, ur. 11.11.1828 r. w Zaleszczykach , \u015bwiadomie wybra\u0142 polsko\u015b\u0107, jako kultur\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 swojej inteligencji i warto\u015bciom wewn\u0119trznym. Uko\u0144czywszy gimnazjum w Buczaczu , r\u00f3wnie\u017c Uniwersytet Jagiello\u0144ski wybra\u0142 za swoj\u0105 Alma Mater, gdzie uko\u0144czy\u0142 farmacj\u0119 . Co wi\u0119cej: sprzyja\u0142 otwarcie uczestnikom powstania styczniowego rozgrywaj\u0105cego si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim (1863). Uczestniczy\u0142 w konspiracyjnych spotkaniach maj\u0105cych na celu wysy\u0142anie powsta\u0144com broni, a do swoich dzia\u0142alno\u015bci wci\u0105gn\u0105\u0142 i najstarsze c\u00f3rki Feliksa; szy\u0142y one dla powsta\u0144c\u00f3w koszule, przygotowywa\u0142y szarpie i opatrunki. Wysy\u0142a\u0142y im te\u017c zebran\u0105 odzie\u017c i buty. Apteka dynowska sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym punktem konspiracyjnym pomi\u0119dzy ratuj\u0105cymi si\u0119 ucieczk\u0105 powsta\u0144cami z Kr\u00f3lestwa a Polakami z Galicji. Niestety po kl\u0119sce powstania, tak \u017cyczliwie oceniany p\u00f3\u017aniej przez Polak\u00f3w cesarz Franciszek J\u00f3zef, rozpocz\u0105\u0142 surowe represje wobec sympatyk\u00f3w insurekcji. August zosta\u0142 skazany na p\u00f3\u0142tora roku wi\u0119zienia w twierdzy Kufstein w Tyrolu. Wr\u00f3ciwszy z mocno nadszarpni\u0119tym zdrowiem, zaj\u0105\u0142 si\u0119 wype\u0142nieniem pro\u015bby Karoli-ny. W 1866 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z 17\u2013letni\u0105 Wand\u0105 (o 21 lat m\u0142odsz\u0105 od siebie), <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Akt \u015blubu Karoliny i Augusta<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

a b\u0119d\u0105c\u0105 z racji swego silnego charakteru uznan\u0105 za odpowiedzialn\u0105 za losy rodze\u0144stwa i schedy po rodzicach. Mo\u017ce po\u0142\u0105czy\u0142a ich dawniejsza wsp\u00f3lna praca konspiracyjna? A mo\u017ce tylko obietnica z\u0142o\u017cona umieraj\u0105cej Karolinie?
Ma\u0142\u017ce\u0144stwo okaza\u0142o si\u0119 bardzo nieszcz\u0119\u015bliwe, zupe\u0142nie niedobrane, utrudniaj\u0105ce obojgu \u017cycie wedle swoich zapatrywa\u0144. August, jak wielu odreagowuj\u0105cych kl\u0119sk\u0119 powstania, wpad\u0142 w wir zabaw (pono\u0107 po takiej traumie jaka by\u0142a przegrana \u015bwi\u0119tej dla Polak\u00f3w sprawy to by\u0142o typowe i powszechne.) Ta\u0144ce, przyj\u0119cia, kuligi, karty – urz\u0105dzane po okolicznych dworach i domach miejscowej inteligencji – gruntownie wype\u0142nia\u0142y mu czas, a m\u0142oda \u017cona zaniedbywana podobnie jak i jej rodze\u0144stwo, kobieta zaabsorbowana stale zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 gromadk\u0105 w\u0142asnych dzieci, odpowiedzialna i powa\u017cna, ale bez w\u0142a\u015bciwego umys\u0142owego wykszta\u0142cenia, nie by\u0142a dla lekkomy\u015blnego, ale i bardzo inteligentnego, a przy okazji zupe\u0142nie wolnomy\u015blnego Augusta, ani partnerk\u0105 ani przyjacielem.
Maj\u0105tek Feliksa topnia\u0142 z dnia na dzie\u0144. Nale\u017cy jednak przyzna\u0107 uczciwie, \u017ce August nigdy nie wszed\u0142 w prawa w\u0142a\u015bciciela apteki zadowalaj\u0105c si\u0119 zawsze stanowiskiem prowizora. \u017by\u0142 jak chcia\u0142, ale nie okrada\u0142 rodziny z w\u0142asno\u015bci .
Po latach odezwa\u0142a si\u0119 choroba nerek, kt\u00f3rej nabawi\u0142 si\u0119 w twierdzy wi\u0119ziennej i by\u0142a ona na tyle powa\u017cna, \u017ce 2 listopada zmar\u0142 prze\u017cywszy tylko 52 lata. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Wand\u0105 trwa\u0142o zaledwie, albo a\u017c 14 lat . <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wanda jako m\u0142oda wdowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Augusta pochowano na najstarszym cmentarzu dynowskim w grobie gdzie spoczywa\u0142o ju\u017c dw\u00f3ch jego ma\u0142ych synk\u00f3w zmar\u0142ych szybko po urodzeniu: Adolf – 1867 i Aleksander – 1870, (dzi\u015b ten ma\u0142y grobowiec jest pi\u0119knie restaurowany przez Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Dynowa, za co rodzina sk\u0142ada serdeczne podzi\u0119kowania).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n


August zostawi\u0142 5-ro nieletnich dzieci, w tym najm\u0142odszego syna Filipa (ur.1880) maj\u0105cego 1\/2 roku, Stanis\u0142awa – (ur. 1877) – 3 lata, Henryka (ur. 1876) – 4 lata, Franciszka (ur. 1874)- 6 lat, Zofi\u0119 (ur. 1872)- 8 lat.
33 – letnia wdowa, Wanda Frischmanowa, postanowi\u0142a ju\u017c wi\u0119cej nie wychodzi\u0107 za m\u0105\u017c. Z ogromn\u0105 energi\u0105 zaj\u0119\u0142a si\u0119 rodzin\u0105 i jej maj\u0105tkiem i robi\u0142a to do ko\u0144ca swego d\u0142ugiego \u017cycia (zmar\u0142a w 1939 r. maj\u0105c 89 lat). Nie my\u015bla\u0142a o sobie, ale o wszystkich pozostaj\u0105cych pod jej opiek\u0105. Wszystko by\u0142o na jej g\u0142owie, wszyscy oczekiwali jej decyzji, a ona nie mia\u0142a jeszcze do\u015bwiadczenia w pe\u0142nieniu naraz tylu r\u00f3l: siostry, matki, zarz\u0105dczyni maj\u0105tku a nade wszystko apteki pozostaj\u0105cej pod cudzym zarz\u0105dem .
Lata mija\u0142y. Rzeczywisto\u015b\u0107 stabilizowa\u0142a si\u0119 jako tako. Siostry (Helen\u0119, Stefani\u0119 i Marj\u0119) po wywianowaniu, zosta\u0142y wydane za m\u0105\u017c, <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015alub Marji Baranieckiej i Stanis\u0142awa D\u0142ugosza, od lewej: m\u0142oda para, Wanda Frischmanowa, Felicja Baraniecka, W\u0142adys\u0142aw Baraniecki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wanda dopilnowa\u0142a te\u017c, aby starszy brat, W\u0142adys\u0142aw, uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 wojskow\u0105 i w tym wojsku awansowa\u0142, gdzie dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia kapitana, a na emerytur\u0119 przeszed\u0142 w stopniu majora. Siostra – bli\u017aniaczka Wandy – Felicja zajmowa\u0142a dobre stanowiska na pocztach, kt\u00f3re prowadzi\u0142a w okolicach Dynowa i Przemy\u015bla. Felicja, podobnie jak i W\u0142adys\u0142aw nie za\u0142o\u017cyli rodzin. Wszyscy zgodnie przekazali swoje udzia\u0142y w aptece Wandzie. Sta\u0142o si\u0119 to po notarialnym zagwarantowaniu rodze\u0144stwu odpowiednich sp\u0142at: Stefania i Helena otrzyma\u0142y po 1000 z\u0142 ry\u0144skich, Felicja i Marja po 2000 z\u0142, a W\u0142adys\u0142aw – 600 z\u0142otych) .
Aptek\u0119 ca\u0142y czas prowadzili prowizorzy. Zwa\u017cywszy, \u017ce i sami musieli zarobi\u0107, a nie wszyscy byli tak \u015bwiatli w sztuce farmaceutycznej jak Feliks, Wanda marzy\u0142a o chwili, gdy aptek\u0119 przejm\u0105 jej synowie. Najbardziej odpowiednim do tej roli wydawa\u0142 si\u0119 Henryk, bardzo zdolny, pracowity, idealnie przeznaczony do roli, kt\u00f3r\u0105 wyznaczy\u0142a mu matka. Niestety w 15 r. \u017cycia zachorowa\u0142 na cukrzyc\u0119 i niebawem zmar\u0142 ku ogromnemu \u017calowi matki i rodziny. Zosta\u0142 pochowany w grobowcu ojca (czyli Augusta Frischmana, na starym cmentarzu dynowskim).
Dla matki jedyn\u0105 nadziej\u0105 pozosta\u0142 Franciszek, nie tak zdolny jak Henryk, ale solidny, pracowity, skromny, ogromnie przywi\u0105zany do matki i m\u0142odszego rodze\u0144stwa. On to od 15 r. \u017cycia praktykowa\u0142 w aptece matki pod kierunkiem Ludwika Giebu\u0142towicza <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

(przy okazji i swego ojca chrzestnego) i w 1895 r. uko\u0144czy\u0142 farmacj\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim (indeks nr 300) .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Indeks Franciszka <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dyplom uko\u0144czenia Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Otrzymuj\u0105c dyplom magistra sztuki farmaceutycznej Franciszek by\u0142 wezwany do nast\u0119puj\u0105cej roty \u015blubowania:
\u201eGdy Pan uczyni\u0142e\u015b zado\u015b\u0107 warunkom przepisanym w celu uzyskania akademickiego stopnia Magistra Farmacyi, przeto wzywam Pana aby\u015b przede mn\u0105 jako dziekanem Wydzia\u0142u Lekarskiego w Uniwersytecie Jagiello\u0144skiej w Krakowie, w obecno\u015bci zwyczajnego profesora chemii\/farmakognozji \u015blubowa\u0142, \u017ce spe\u0142niaj\u0105c powo\u0142anie swoje jako farmaceuta przestrzega\u0107 b\u0119dziesz \u015bci\u015ble i sumiennie nakaz\u00f3w i zakaz\u00f3w zawartych w tej mierze w ustawach i rozporz\u0105dzeniach, tudzie\u017c, \u017ce od tych obowi\u0105zk\u00f3w swoich nie dasz si\u0119 odwie\u015b\u0107 jakimikolwiek wzgl\u0119dami. Podaniem r\u0119ki stwierdzisz Pan, i\u017c zawsze pomny b\u0119dziesz swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Wr\u0119czam Panu niniejszym dyplom Magistra Farmacyi. Krak\u00f3w dnia 15 lipca 1885 r.\u201d .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Orygina\u0142 \u015blubowania<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Przez ca\u0142y okres studi\u00f3w Franciszek pracowa\u0142 w aptece \u201ePod gwiazd\u0105\u201d, u Konstantego Wiszniewskiego w Krakowie, dawnego przyjaciela ojca. W Dynowie aptek\u0119 w tym czasie prowadzi\u0142 nadal wspomniany Ludwik Giebu\u0142towicz. Potem Wanda zatrudni\u0142a mgr Franciszka Biecho\u0144skiego. W tym czasie Franciszek rozpocz\u0105\u0142 kolejn\u0105 praktyk\u0119 w aptece w \u0141a\u0144cucie u mgr M. Szulca, nast\u0119pnie pracowa\u0142 w Wiedniu, Cieszynie u mgr E. Kaschka, Krzeszowicach u mgr E. Rybackiego, w Krakowie (?), a na koniec w Dynowie u mgr J. Cetery i mgr Cz. Chorubskiego w aptece matki. Tu te\u017c osiad\u0142 ju\u017c na sta\u0142e po wszystkich zaliczonych praktykach i obj\u0105\u0142 samodzielnie aptek\u0119 rodzinn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


By\u0142o to w roku 1900. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 nowy okres dla rodziny, pe\u0142en spokoju i stabilizacji, nagroda dla Wandy za jej lata po\u015bwi\u0119cenia dla innych.W 1903 r. Franciszek postanowi\u0142 zburzy\u0107 stary dom, aby zrobi\u0107 miejsce nowemu, pi\u0119trowemu, ze specjalnymi pomieszczeniami dla apteki (3 pokoje oraz piwnica), mieszkaniem dla licznej rodziny oraz lokator\u00f3w na pi\u0119trze (np. lekarza). I tak si\u0119 sta\u0142o. Stary dom wybudowany w zamierzch\u0142ych latach 1690-1700, zosta\u0142 zburzony, a apteka przeniesiona na okres nowej budowy do budynku nale\u017c\u0105cego do Stefana Trzecieskiego. By\u0142 to magazyn towar\u00f3w targowych, kt\u00f3rymi handlowano w czasie czwartkowych jarmark\u00f3w. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 on na p\u00f3\u0142nocnej stronie rynku. Przedsi\u0119wzi\u0119cie by\u0142o ogromne. Ale ju\u017c w 1904 roku nowy budynek zosta\u0142 na tyle uko\u0144czony, <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u017ce apteka zacz\u0119\u0142a w nim funkcjonowa\u0107 a dom \u2013 kamienica – rozbudowywany jeszcze przez wiele lat, zosta\u0142 utrwalony w pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w Dynowa poprzez t\u0119 jego cz\u0119\u015b\u0107 frontow\u0105, kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a aptek\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ludziom z miasteczka i okolic. W zwie\u0144czeniu secesyjnej elewacji mo\u017cna do dzi\u015b zobaczy\u0107 tr\u00f3jk\u0105t z \u201eOkiem Opatrzno\u015bci\u201d. Ten symbol zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c umieszczony w szczycie g\u0142\u00f3wnej szafy ekspedycyjnej apteki. Przed wej\u015bciem za\u0142o\u017cono ma\u0142y prostok\u0105tny ogr\u00f3dek. Istnieje on do dzi\u015b z coraz starsz\u0105 lip\u0105 w \u015brodku.
Wanda ostatecznie odst\u0105pi\u0142a aptek\u0119 synowi 18 pa\u017adziernika 1911 r. Akt notarialny odnotowuje, i\u017c apteka zosta\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 Franciszka za 28 tys. koron, kt\u00f3re zosta\u0142y po 7 tys. rozdzielone pomi\u0119dzy dw\u00f3ch \u017cyj\u0105cych braci Franciszka, Stanis\u0142awa i Filipa oraz dwie c\u00f3rki Zofii Banachowej z Frischman\u00f3w (siostry Franciszka, ju\u017c wtedy nie\u017cyj\u0105cej). Rodze\u0144stwo zosta\u0142o wi\u0119c sp\u0142acone .
Wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 dla Wandy, jeszcze w okresie wcze\u015bniejszym, bo w 1906 r., by\u0142 \u015blub 32 letniego Franciszka z pi\u0119kn\u0105, 19 – letni\u0105 Wand\u0105,<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

c\u00f3rk\u0105 Teofila Grochowicza, s\u0119dziego S\u0105du Okr\u0119gowego w Przemy\u015blu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Teofil Grochowicz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Franciszek dokona\u0142 dobrego wyboru: \u017cona okaza\u0142a si\u0119 znakomit\u0105 towarzyszk\u0105 jego \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Franciszek i Wanda z dzie\u0107mi Barbar\u0105 i Kazimierzem przed aptek\u0105, z ty\u0142u w oknie barometr<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

By\u0142a ona doskona\u0142\u0105 gospodyni\u0105, taktown\u0105 synow\u0105, idealn\u0105 matk\u0105. Urodzi\u0142a Franciszkowi 4-ro dzieci: Zofi\u0119 (1907 zmar\u0142\u0105 w niemowl\u0119ctwie), Kazimierza(1909), <\/p>\n\n\n\n

\"\"
5-letni Kazimierz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Przemyscy gimnazjali\u015bci, pierwszy z prawej na g\u00f3rze Kazimierz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kazimierz jako maturzysta<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Barbar\u0119(1911) oraz Stanis\u0142awa (1922)<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Baraniecki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Prze\u017cyli ze sob\u0105 49 lat .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
od lewej: Felicja, Stanis\u0142aw, Barbara, Kazimierz, Wanda, Franciszek Baranieccy, w \u015brodku Wanda Frischmanowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


W 1920 r. Franciszek i Filip zmienili nazwisko Frischman na Baraniecki. Zrobili to \u015bwiadomie, aby podkre\u015bli\u0107 swoj\u0105 polsk\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107, a ponadto aby apteka wr\u00f3ci\u0142a do starej nazwy \u201eapteki Baranieckich\u201d. Stanis\u0142aw przebywa\u0142 wtedy w Stanach Zjednoczonych i tylko on do ko\u0144ca zachowa\u0142 nazwisko ojca .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Frischman w Buffalo<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Okres mi\u0119dzywojenny by\u0142 dla rodziny pasmem dobrych chwil wynagradzaj\u0105cych wcze\u015bniejsz\u0105 bied\u0119, sieroctwo, opuszczenie. Jedyn\u0105 trosk\u0105 Wandy Frischmanowej by\u0142 wspomniany powy\u017cej syn Stanis\u0142aw (u\u017cywaj\u0105cy w Ameryce imienia Adolph), kt\u00f3ry wyjechawszy do Ameryki w 1903 r. po serii nieudanych poczyna\u0144 w kraju, tam zazna\u0142 tego samego i zmar\u0142 samotnie w 53 roku \u017cycia, w 1930 r. w Buffalo . Niestety w jego wychowaniu zabrak\u0142o m\u0119skiej r\u0119ki. <\/p>\n\n\n\n

C\u00f3rka Zofia, <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zofia z Frischman\u00f3w Banachowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

kt\u00f3ra po\u015blubi\u0142a Adama Banacha, korepetytora dzieci Jana Matejki w Krakowie, urodzi\u0142a dwie ukochane wnuczki Wandy, Zofi\u0119 (p\u00f3\u017aniejsz\u0105 Nowakowsk\u0105) i Wand\u0119. Niestety zmar\u0142a przy kolejnym dziecku, a wtedy Wanda otoczy\u0142a sieroty po c\u00f3rce prawdziwie matczyn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i opiek\u0105. Najm\u0142odszy syn, Filip o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Eugeni\u0105 Doczy\u0142o z Przemy\u015bla i tam\u017ce z sukcesem prowadzi\u0142 urz\u0105d pocztowy. Jego dzieci, Adam i Ewa zawsze utrzymywali z Babci\u0105, czyli Wand\u0105 Frischmanowa bardzo przyjazne stosunki .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stoj\u0105: Franciszek, Wanda i Stanis\u0142aw. Siedz\u0105: Filip, Wanda Frischmanowa, Felicja, Stanis\u0142aw D\u0142ugosz syn Marji, na ziemi Adam syn Filipa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Franciszek, wz\u00f3r niestrudzonej, solidnej pracy, zupe\u0142ne przeciwie\u0144stwo ojca, cz\u0142owieka \u017c\u0105dnego przyjemno\u015bci i wolnomy\u015blnego epikurejczyka, mia\u0142 zupe\u0142nie inny stosunek do \u017cycia: skromny do przesady, wielki domator, oszcz\u0119dny, g\u0142\u0119boko religijny, by\u0142 dla starej matki i ca\u0142ej rodziny podpor\u0105 i nadziej\u0105.
Pod jego rz\u0105dami wn\u0119trze apteki zyska\u0142o pi\u0119kny wygl\u0105d. Szafy d\u0119bowe wykonywane na zam\u00f3wienie wedle wzor\u00f3w mody aptecznej z przepi\u0119knie trawionymi szybami (pochodz\u0105cymi z pracowni C. Bierbacha we Lwowie a przedstawiaj\u0105ce greckie symbole sztuki leczniczej wedle wzor\u00f3w secesyjnych, np. bo\u017cka Eskulapa z w\u0119\u017cem i ozdobione symbolami ro\u015blinnymi), wyj\u0105tkowej czu\u0142o\u015bci wagi, s\u0142oje i inne naczynia do przechowywania lek\u00f3w z \u0142aci\u0144skimi napisami – wszystko to sprawia\u0142o wra\u017cenie nie tylko solidne, ale i wyj\u0105tkowo estetyczne .
Jego syn Kazimierz, inteligencj\u0105 i polotem przypominaj\u0105cy dziadka, zgodzi\u0142 si\u0119, aczkolwiek bardzo niech\u0119tnie na studia farmaceutyczne (humanista- historyk, a osobi\u015bcie marzy\u0142 o studiowaniu literatury polskiej). <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dyplom Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Uko\u0144czy\u0142 je z najwy\u017csz\u0105 ocen\u0105 w 1930 roku , tradycyjnie dla rodziny na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim i rozpocz\u0105\u0142 praktyki w aptekach w r\u00f3\u017cnych miastach (Jaworzno, Zakopane, Bydgoszcz, Brzoz\u00f3w), aby w ko\u0144cu w 1937 r. osi\u0105\u015b\u0107 na sta\u0142e w aptece Ojca w Dynowie, najpierw jako wsp\u00f3\u0142pracownik, a od 1945 r. pe\u0142noprawny w\u0142a\u015bciciel .
Niestety dobre chwile mia\u0142y si\u0119 zako\u0144czy\u0107. Wprawdzie stara Wanda nie do\u017cy\u0142a dramatu II wojny (zmar\u0142a zaledwie po jej rozpocz\u0119ciu, w grudniu 1939 r.) i rodzina jako tako egzystowa\u0142a (lek\u00f3w ludzie zawsze potrzebuj\u0105), ale do Dynowa zjecha\u0142a Barbara c\u00f3rka Franciszka. Jej m\u0105\u017c, Karol Kaszycki pracuj\u0105cy przed wojn\u0105 w wojskowej \u017candarmerii, zosta\u0142 internowany w 1939 r. II wojn\u0119 sp\u0119dzi\u0142 w oflagu w Murnau. Barbara, uciekaj\u0105c z Warszawy przyjecha\u0142a z dwojgiem ma\u0142ych synk\u00f3w, Wojciechem i Andrzejem do Dynowa, do rodzic\u00f3w. W Warszawie przepad\u0142a jej ca\u0142a wyprawa i mieszkanie. Naturalnie otrzyma\u0142a od nich ca\u0142\u0105 opiek\u0119 i utrzymanie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze apteki: po lewej Franciszek Baraniecki, siedzi jego siostrzenica Zofia Banach\u00f3wna, z synem Franciszka – Kazimierzem, 1912 r.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


W 1940 r. ukochany, najm\u0142odszy syn Franciszka i Wandy, Stanis\u0142aw, licealista \u015bwie\u017co po maturze zdanej w Przemy\u015blu, zaaresztowany przez gestapo, zosta\u0142 w pierwszym transporcie tzw. tarnowskim wywieziony do O\u015bwi\u0119cimia (Auschwitz) i zarejestrowany pod numerem 208. Zosta\u0142 zamordowany 29.01.1941 r.(\u015bwiadkiem jego ka\u017ani by\u0142 Mieczys\u0142aw Steciwko, dynowianin r\u00f3wnie\u017c wywieziony w tym transporcie, jednym z pierwszych, w czerwcu 1940 r.) .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Telegram z Auschwitz o \u015bmierci Stanis\u0142awa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
T\u0142umaczenie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n


Wanda, do \u015bmierci ju\u017c nie zdj\u0119\u0142a \u017ca\u0142oby.
Aptek\u0119, pomimo i\u017c nie by\u0142a jeszcze jego w\u0142asno\u015bci\u0105, prowadzi\u0142 Kazimierz, doskona\u0142y, nowoczesny farmaceuta. Przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 z braku szpitali i innych plac\u00f3wek opieki zdrowotnej, apteki, a w tym r\u00f3wnie\u017c i ta w Dynowie pe\u0142ni\u0142y niezast\u0105pion\u0105 rol\u0119: leczy\u0142y ludzi i dawa\u0142y im \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce tam mo\u017cna zasi\u0119gn\u0105\u0107 merytorycznej porady zdrowotnej.
W 1945 r. po \u015blubie Kazimierza z wnuczk\u0105 Stefana Trzecieskiego, Ma\u0142gorzat\u0105 Paygert, stary ojciec przepisa\u0142 aptek\u0119 na syna. Niestety nie na d\u0142ugo. Polska Ludowa, nowy tw\u00f3r ustrojowy powsta\u0142y po II wojnie, niszczy\u0142 wszystko, co mia\u0142o nawet poz\u00f3r w\u0142asno\u015bci prywatnej. Najpierw wiec sypa\u0142y si\u0119 domiary z Urz\u0119du Finansowego, kt\u00f3re niszczy\u0142y zupe\u0142nie jakikolwiek zysk. Potem w listopadzie 1946 r. banda UPA zrabowa\u0142a co cenniejsze leki, ksi\u0119gozbi\u00f3r i wyposa\u017cenie apteczne. Nast\u0119pnie Kazimierz zosta\u0142 powo\u0142any na 2 lata (1948-1950) do wojska, kt\u00f3re potrzebowa\u0142o lekarzy i farmaceut\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Apteka by\u0142a znowu prowadzona przez starego Franciszka, ci\u0119\u017cko ju\u017c chorego na serce, przy wydajnej i ofiarnej pomocy synowej, Ma\u0142gorzaty. Nowa w\u0142adza nie troszczy\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie o to, kto b\u0119dzie prowadzi\u0142 plac\u00f3wk\u0119 przecie\u017c tak wa\u017cn\u0105 dla spo\u0142eczno\u015bci.
Po powrocie Kazimierza z wojska, 8.01.1951 r. apteka zosta\u0142a znacjonalizowana. Pa\u0144stwo ludowe przej\u0119\u0142o na swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c zapasy apteczne przygotowane na 3 miesi\u0105ce – takie by\u0142o wcze\u015bniej rozporz\u0105dzenie – oraz ca\u0142e konto bankowe. To, \u017ce Kazimierz zosta\u0142 kierownikiem apteki nr 12 by\u0142o dobrym zrz\u0105dzeniem losu: m\u00f3g\u0142 przecie\u017c zosta\u0107 wyrzucony na bruk albo z propozycj\u0105 pracy w innym mie\u015bcie. Stary Franciszek i jego \u017cona zostali bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Naturalnie byli na utrzymaniu Kazimierza podobnie jak i \u017cona, kt\u00f3rej zabroniono wsp\u00f3\u0142pracy z m\u0119\u017cem (jako pomocy fizycznej przy tzw. fasowaniu lek\u00f3w), oraz troje ma\u0142ych dzieci, Maria, Marek i Marcin. Ca\u0142y dorobek Franciszka i jego przodk\u00f3w: pi\u0119kne apteczne wyposa\u017cenie, meble, unikalne wagi, laboratorium chemiczne i farmakognostyczne, stare ksi\u0105\u017cki farmaceutyczne, pami\u0105tki, wszystko to przesta\u0142o by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny w ci\u0105gu jednego dnia.
W zapiskach Franciszka czytamy:
\u201eOko\u0142o 8 \u2013 ej rano podczas mego pobytu w ko\u015bciele, wpad\u0142o 4-ch urz\u0119dnik\u00f3w skarbowych z Brzozowa do apteki z wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce apteka zostaje upa\u0144stwowiona i po dok\u0142adnem sporz\u0105dzeniu ca\u0142kowitej zawarto\u015bci zasob\u00f3w aptecznych, wraz z ca\u0142em urz\u0105dzeniem, oko\u0142o 3-ciej po po\u0142udniu odjechali. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 jakie wra\u017cenie zrobi\u0142 na nas ten grom z jasnego nieba. Czy utrzymamy si\u0119 w mieszkaniu prywatnem nie wiadomo. Poniewa\u017c Kazio jako dotychczasowy w\u0142a\u015bciciel i zarz\u0105dca apteki ograniczonym b\u0119dzie tylko do p\u0142acy miesi\u0119cznej wi\u0119c wszelki doch\u00f3d jaki by\u0142 dla mnie zosta\u0142 skasowanym\u201d (9.01.1951) .
Ponad stuletnia -(dzia\u0142a\u0142a dok\u0142adnie 106 lat)- Apteka \u201ePod Opatrzno\u015bci\u0105\u201d, przesz\u0142a do historii, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a Apteka Spo\u0142eczna nr.12 .
W tej to aptece Kazimierz pracowa\u0142 na stanowisku kierowniczym do 27.01.1980 r. Nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o znakomitym personelu, z kt\u00f3rych najd\u0142u\u017cej z nim pracowali od pocz\u0105tku lat 50-tych: Stefania Laskowa i Zofia Zubilewicz oraz Tadeusz Kaniuczak z Bach\u00f3rza. Dzi\u0119ki ich pomocy, rzetelnej pracy a tak\u017ce wzajemnym, przyjacielskim wspieraniu si\u0119 w chwilach ci\u0119\u017ckich, a tych przecie\u017c nie brakowa\u0142o w tych trudnych czasach, Kazimierz zacz\u0105\u0142 znowu czerpa\u0107 z pracy satysfakcj\u0119, a porady, kt\u00f3rych udziela\u0142 ludziom by\u0142y wielokrotnie oceniane z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i uznaniem.
Franciszek, pogodzony z losem, spokojnie do\u017cywa\u0142 swoich ostatnich lat. Zmar\u0142 na skutek przewlek\u0142ej choroby serca 26 marca 1955 roku i jest pochowany na \u015brednim cmentarzu dynowskim w grobowcu Baranieckich. Jego \u017cona, Wanda zako\u0144czy\u0142a \u017cycie w 1971 r.
Kazimierz przeszed\u0142 na emerytur\u0119 po 50 latach dobrze i rzetelnie wykonywanej pracy w roku 1980 i zmar\u0142 w Warszawie w 1995. Z pasj\u0105 historyka wiele ostatnich lat \u017cycia po\u015bwieci\u0142 na opracowywanie \u017ar\u00f3de\u0142 dotycz\u0105cych los\u00f3w rodziny, porz\u0105dkowa\u0142 te\u017c dokumenty, segregowa\u0142 zdj\u0119cia i pami\u0105tki, rozwi\u0105zywa\u0142 niezrozumia\u0142e zagadki zwi\u0105zane z histori\u0105 rodziny i apteki.
To dzi\u0119ki Niemu rodzina nie zapomnia\u0142a o swoich korzeniach, a ja mog\u0142am napisa\u0107 niniejsz\u0105 histori\u0119 rodziny dla szerszego grona czytelnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wyja\u015bnienie dla czytelnik\u00f3w o losach wyposa\u017cenia aptecznego maj\u0105cego dzi\u015b wysok\u0105 warto\u015b\u0107 muzealn\u0105:<\/p>\n\n\n\n

W 1990 r. decyzj\u0105 Kazimierza Lampart dyrektora Przedsi\u0119biorstwa Zaopatrzenia Farmaceutycznego Rzeszowie, nast\u0105pi\u0142a likwidacja starej apteki.
Cz\u0119\u015b\u0107 mebli aptecznych i nieliczne elementy jej wyposa\u017cenia by\u0142y przez 20 lat przetrzymywane w magazynach Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, jako nikomu niepotrzebne, wr\u0119cz zawadzaj\u0105ce w nowej aptece prowadzonej przez osoby spoza rodziny Baranieckich.
Teraz, po odnowieniu, s\u0105 wystawione w Skansenie sanockim, w sektorze \u201dGalicyjski Rynek\u201d. Uroczyste otwarcie w\/w sektora, przy udziale w\u0142adz rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych, mia\u0142o miejsce 16.09.2011 r.
Natomiast naczynia szklane, szk\u0142o laboratoryjne s\u0142u\u017c\u0105 medycznemu Studium Zawodowemu w Przemy\u015blu.
W Skansenie sanockim mo\u017cna te\u017c obejrze\u0107 starego \u201eZakonnika\u201d pokazuj\u0105cego pogod\u0119, nadal stoi on w oknie odtworzonej apteki. Natomiast nie wiadomo nic o losach \u201eOka Opatrzno\u015bci\u201d oraz ogromnie cennych wagach aptecznych.
Na koniec dodam, \u017ce Kazimierz nie doczeka\u0142 si\u0119 nawet symbolicznej rekompensaty od III RP za utracone mienie, mienie b\u0119d\u0105ce efektem pracy 4 pokole\u0144 rodziny.
Stowarzyszenie By\u0142ych W\u0142a\u015bcicieli Aptek i Wytw\u00f3rni Farmaceutycznych powsta\u0142e w 1990 r, a kt\u00f3rego cz\u0142onkami s\u0105 ju\u017c tylko ich potomkowie, nadal o takie odszkodowanie, bezskutecznie zabiega.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

   <\/pre>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
„Oko opatrzno\u015bci” – symbol apteki – drewniana rze\u017aba umieszczona by\u0142a centralnie na szafie aptecznej na wprost wej\u015bcia. Taki sam symbol znajduje si\u0119 na elewacji aptecznej… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1924,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-1912","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-o-rodzinie-i-czlonkow-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1912"}],"version-history":[{"count":83,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2172,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions\/2172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}