<\/p>\n\n\n\n
ADAM Andrzej PAYGERT (1923-2022)
Nie by\u0142 wujem od czekoladek, a tym bardziej nie od pi\u0142ki no\u017cnej. By\u0142 za to wujem od J. Maritaina, personalizmu E. Mouniera, Vaticanum II, tomizmu, od Chyrowa (!). I oczywi\u015bcie od rodzinnych wspomnie\u0144: o Podolu, \u201ekt\u00f3re Stw\u00f3rca wyposa\u017cy\u0142 w bogactwo i kras\u0119\u201d (M. Bobrzy\u0144ska), o Sidorowie, o pradziadach, kt\u00f3rych poezja prowadzi\u0142a \u201eNar\u00f3d wysoko, ponad mocarstw europejskich trony, ponad morza krwi i \u0142ez, w dalekie si\u0119gaj\u0105c wieki\u201d (M. Bobrzy\u0144ska). By\u0142 wreszcie wujem od \u017cydowskiej dziewczynki Hani Nizimek, p\u00f3\u017aniejszej \u017cony Shlomo Wolkowicza (\u201eNie ko\u0144cz dziecko, tu masz Dom\u201d) i \u015bwiadectwa jej przechowywania w Dynowie.<\/p>\n\n\n\n
Adam Andrzej Paygert by\u0142 synem J\u00f3zefa Kalsantego (1892-1962), w\u0142a\u015bciciela Sidorowa (pow. husiaty\u0144ski) i J\u00f3zefy z Trzecieskich z Dynowa. Absolwent gimnazjum Jezuit\u00f3w w Chyrowie, uko\u0144czy\u0142 studia filozoficzno-teologiczne w seminarium duchownym Jezuit\u00f3w. Przez ponad 30 lat zajmowa\u0142 si\u0119 publicystyk\u0105 spo\u0142eczno-religijn\u0105. Jak wspomina\u0142, swoje wypowiedzi zaczyna\u0142 od Ewangelii na dany dzie\u0144, rozwijaj\u0105c jej g\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl, dalej wchodzi\u0142 na \u015bcie\u017cki teologiczne i filozoficzne. S\u0142u\u017cy\u0142 te\u017c w\u0142asnym do\u015bwiadczeniem. Nie umiem stwierdzi\u0107, na ile zna\u0142 Boga (o tym nie musia\u0142 m\u00f3wi\u0107), ale wiem, \u017ce zna\u0142 \u017cycie, we wszystkich jego barwach. Ono stanowi\u0142o te\u017c Jego osobiste \u015bwiadectwo, cz\u0119sto nie\u0142atwe, bol\u0105ce. Sam przyznawa\u0142, \u017ce Jego artyku\u0142y by\u0142y zbyt mentorskie, a przez to trudne w odbiorze. Gdy mu o tym powiedzia\u0142a jaka\u015b redaktorka, teksty wyrzuci\u0142 do kosza\u2026 Poza wychowaniem w rodzinnym dworze w Sidorowie, odebra\u0142 staranne wykszta\u0142cenie w jezuickim Chyrowie, czo\u0142owym m\u0119skim gimnazjum w latach II RP. Nale\u017ca\u0142 zreszt\u0105 do ju\u017c bardzo w\u0105skiego grona os\u00f3b, kt\u00f3re pami\u0119ta\u0142y Chyr\u00f3w. Relacjonuj\u0105c chyrowski czas, podkre\u015bla\u0142, \u017ce my\u015bl \u015bw. Ignacego Loyoli nie by\u0142a w Polsce tak rozwini\u0119ta i popularna, jak obecnie. O szkole za\u015b wyrazi\u0142 opini\u0119, \u017ce \u201eChyr\u00f3w nie wychowywa\u0142 co prawda do tego, co dzi\u015b nazywa si\u0119 katolicyzmem otwartym, niemniej do religijno\u015bci niew\u0105tpliwie autentycznej, g\u0142\u0119bokiego prze\u017cywania prawd wiary\u201d. Do Chyrowa poszed\u0142 cz\u0119\u015bciowo ju\u017c ukszta\u0142towany m.in<\/a>. przez religijno\u015b\u0107 swojej babki, Emilii z Bochdan\u00f3w Paygertowej.<\/p>\n\n\n\n Gdym \u201eobdzwania\u0142\u201d rodzin\u0119, informuj\u0105c o \u015bmierci Adama Paygerta, wszyscy podkre\u015blali, \u017ce oni dwaj byli jak rodzeni bracia. Bo stale by\u0142 Stefanek: Stefanek to, Stefanek tamto\u2026 O ile Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 dla niego najwa\u017cniejszy, to trzeba powiedzie\u0107, \u017ce Adam Paygert nie by\u0142 oboj\u0119tny na bie\u017c\u0105ce sprawy, w tym \u017cycie polityczne (cz\u0142onek Unii Demokratycznej). Mia\u0142, co \u201eodczu\u0142em\u201d na w\u0142asnej sk\u00f3rze, te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107 dawnych spor\u00f3w. Opowiada\u0142 mi na przyk\u0142ad o dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ckach, le\u017c\u0105cych w salonie w Sidorowie, z kt\u00f3rych pierwsza by\u0142a po\u015bwi\u0119cona Pi\u0142sudskiemu, a druga jego wujowi, gen. Tadeuszowi Rozwadowskiemu, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy zwyci\u0119stwa pod Ossowem. Innym za\u015b razem, gdy Mu referowa\u0142em zamiar napisania rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki na temat metropolity Andrzeja Szeptyckiego, wuj na chwil\u0119 zamilk\u0142, po czym wyla\u0142 na moj\u0105 gor\u0105c\u0105 g\u0142ow\u0119 kube\u0142 zimnej wody, wyra\u017caj\u0105c opini\u0119, w kt\u00f3rej ten grekokatolicki patriarcha i potomek Fredry nie wypad\u0142 najlepiej\u2026 [\u017ar\u00f3d\u0142o: P. Sz. \u0141o\u015b, \u201eSzkice do portretu ziemian polskich XX wieku\u201d, Warszawa 2005]
Publikowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie w tygodniku katolickim \u201eZa i Przeciw\u201d, zapomnianym dzi\u015b, zapewne dlatego, \u017ce zwi\u0105zanym z Chrze\u015bcija\u0144skim Stowarzyszeniem Spo\u0142ecznym (CHSS), ale i r\u00f3wnie\u017c w \u201eWi\u0119zi\u201d, \u201eTygodniku Powszechnym\u201d, \u201eChrze\u015bcijaninie w \u015awiecie\u201d, \u201eW Drodze\u201d, \u201eNovum\u201d, \u017byciu i My\u015bli\u201d, \u201eHomo Dei\u201d i in.
\u017by\u0142 sprawami Ko\u015bcio\u0142a. Wielu jego ludzi zna\u0142 doskonale, mia\u0142 wi\u0119c te\u017c pewnego rodzaju, intelektualny wp\u0142yw na jego kondycj\u0119, nad kt\u00f3r\u0105 pochyla\u0142 si\u0119 refleksj\u0105 dziennikarsk\u0105.
Pami\u0119tam, \u017ce m\u00f3wi\u0142 o ciep\u0142ej relacji z prof. Stefanem Swie\u017cawskim. Nie dziwne, wszak w tekstach odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do filozofii i teologii \u015bw. Tomasza z Akwinu czy Teilharda de Chardin. Mia\u0142 to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce bra\u0142 udzia\u0142 w \u017cywych dyskusjach, zwi\u0105zanych z Soborem Watyka\u0144skim II. Gdy kiedy\u015b wspomina\u0142 zmar\u0142ego Jana Meysztowicza, pisa\u0142: \u201eW czerwcu 1961 r. zebrali\u015bmy si\u0119 na sesji redakcyjnej w willi „Szczerbiec” w Krynicy – sesji po\u015bwi\u0119conej naszym nadziejom i oczekiwaniom pod adresem zapowiedzianego i ju\u017c przygotowywanego Soboru. Ile by\u0142o w nas wszystkich zainteresowania problematyk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a!\u201d.
O tych zainteresowaniach \u015bwiadcz\u0105 tytu\u0142y artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re znalaz\u0142em w sieci, m.in<\/a>.: \u201eMoralno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zatraci\u0142a poj\u0119cie grzechu\u201d, \u201eApostolstwo \u015bwieckich – przysz\u0142o\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d, \u201eDuszpasterstwo rozwiedzionych\u201d, \u201eCz\u0142owiek – istota rodzinna\u201d, \u201eTajemnica mi\u0142o\u015bci i z\u0142a. Synod Biskup\u00f3w – wielkim dziedzictwem Soboru\u201d, \u201eChrze\u015bcija\u0144ski obowi\u0105zek zaanga\u017cowania politycznego\u201d, \u201eRodzina ma\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em. Konferencje dla rodzic\u00f3w\u201d, \u201eWierno\u015b\u0107 – m\u0105dro\u015bci\u0105 i tw\u00f3rczo\u015bci\u0105\u201d, \u201eChrze\u015bcija\u0144stwo wobec alternatywy rewolucji i Kazania na G\u00f3rze\u201d, \u201eProblemy kap\u0142a\u0144stwa\u201d, \u201ePok\u00f3j – jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 \u017cycia. Nad papieskim or\u0119dziem na Nowy Rok 1983\u201d, \u201eTrud wznoszenia cywilizacji mi\u0142o\u015bci. Przewodnie idee pontyfikatu Jana Paw\u0142a II\u201d, \u201eTo wszystko wiod\u0142o do papiestwa. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 soborowa arcybiskupa Karola Wojty\u0142y\u201d, \u201eMoc niedoceniona a jedynie zwyci\u0119ska. Znak \u017cycia i \u015bmierci o. Maksymiliana\u201d, \u201eRodzinna wsp\u00f3lnota – pierwsz\u0105 lekcj\u0105 patriotyzmu\u201d itd.
Id\u0105c w \u015blad za tradycj\u0105 pradziad\u00f3w, Adam Paygert by\u0142 te\u017c t\u0142umaczem, np. Jean Ladriere \u201eNauka, \u015bwiat i wiara\u201d (PAX, Warszawa 1989).<\/p>\n\n\n\n
Kim by\u0142 Stefanek? Stefan Moysa-Rosochacki SJ (1922-2007) to cioteczny brat Adama, syn Micha\u0142a z Rudnik i Kingi z Trzecieskich. O ile Adam Paygert jednak zakonnikiem nie zosta\u0142, o tyle Stefan Moysa jak najbardziej. Cieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105 wybitnego teologa, przede wszystkim mariologa. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej i ekumenizmie.
Stefanek by\u0142 dla Adama tym, kim byli J. Szeptycki i T. Fedorowicz dla S. Swie\u017cawskiego. Nie tylko kuzynem, nie tylko \u0142\u0105czno\u015b\u0107 rodzinna tu znaczy\u0142a, ale pewnie bardziej to, \u017ce w tej jezuickiej bazie najpierw, a potem w \u017cyciu mieli podobne zainteresowania, podobne prowadzili dysputy. Wspierali si\u0119 i rozwijali dla dobra w\u0142asnego, dla Ko\u015bcio\u0142a. I dla rodziny: Stefanek udziela\u0142 w rodzinie \u015blub\u00f3w, bardzo wspiera\u0142 babci\u0119 Myszk\u0119 w Jej trudnych chwilach. I nie by\u0142y to b\u0142ahe pocieszenia, ale listy, stanowi\u0105ce skromn\u0105, a jak\u017ce potrzebn\u0105 formacj\u0119.
Adam Paygert postanowi\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 Bogu w \u017cyciu \u015bwieckim: zawar\u0142 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z Iren\u0105 Sobczak G\u0105sienic\u0105 (1931-2008), lekark\u0105 medycyny, pediatr\u0105. Mieli syna, Jana Kornela (1958-2009), socjologa, bardzo zdolnego t\u0142umacza, zmar\u0142ego przedwcze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce je\u015bli chodzi o polityk\u0119, to Adam Paygert zgadza\u0142 si\u0119 ze s\u0142owami swego pradziada \u2013 poety, tak\u017ce Adama, kt\u00f3ry napisa\u0142:
Republikanin lub monarchista,
Ledwie gdzie\u015b b\u0142\u0105ka si\u0119 z rzadka;
Jedyna prawda wszem oczywista:
\u017be jedna nam wszystkim matka.
[A. Pajgert, „Hymn Polski” (wiersz), „Poezje Adama Pajgerta”, Lw\u00f3w 1876, s. 233]
Adam Andrzej Paygert pisarsko, publicystycznie wyrobi\u0142 sobie niezwykle wysok\u0105 pozycj\u0119. Dla nas wszystkich by\u0142 niezaprzeczalnym rodzinnym autorytetem, dobrym, ciep\u0142ym Wujem, my\u015bl\u0105cym o rodzinie szeroko. Gdy przemawia\u0142 na swoim Jubileuszu, 10\u2026, no nie, jednak 9 lat temu, jeden z kuzyn\u00f3w zauwa\u017cy\u0142: trzeba mie\u0107 wielk\u0105 odwag\u0119, aby stan\u0105\u0107 i m\u00f3wi\u0107 przed takim oratorem!
Adam Paygert zostawi\u0142 po sobie bogat\u0105 spu\u015bcizn\u0119 publicystyczn\u0105 i wspomnienia, mam nadziej\u0119, \u017ce przyjdzie czas, gdy czytelnicy b\u0119d\u0105 mogli do tych tekst\u00f3w wr\u00f3ci\u0107. Wiele ju\u017c mo\u017cna przeczyta\u0107 na Blogu Marii Witkowskiej, a rodze\u0144stwo zreszt\u0105: Marychna Witkowska, i Marcin i Marek Baranieccy (siostrzenica i siostrze\u0144cy Zmar\u0142ego) o rodzinn\u0105 pami\u0119\u0107 dbaj\u0105. Dzi\u0119kuj\u0119 Wam bardzo za to, a Wuja \u017cegnam z wielkim smutkiem, ale i ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce trudny egzamin, jakim jest \u017cycie ludzkie, On zda\u0142 celuj\u0105co.
CZE\u015aC JEGO PAMI\u0118CI!
————————
Msza pogrzebowa \u015bp. Adama Paygerta odb\u0119dzie si\u0119 w pi\u0105tek 29 kwietnia w ko\u015bciele Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej w podwarszawskim J\u00f3zefowie o godz. 11, po czym nast\u0105pi z\u0142o\u017cenie proch\u00f3w Zmar\u0142ego do grobu rodzinnego rodziny Baranieckich; spocznie obok siostry Ma\u0142gorzaty, syna Jana i Rodziny…
ZE WSPOMNIE\u0143 \u015bp. ADAMA PAYGERTA
\u201eSidor\u00f3w jest wsi\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 dwa kilometry od linii Zbrucza, kt\u00f3ra stanowi\u0142a granic\u0119, najpierw austriacko-rosyjsk\u0105, a po trzecim rozbiorze mi\u0119dzy zaborami: rosyjskim i austriackim. Urodzi\u0142em si\u0119 w 1923 roku, kiedy obszar na zach\u00f3d od Zbrucza by\u0142 Polsk\u0105, czyli Ma\u0142opolsk\u0105 Wschodni\u0105 \u2013 Podolem. Pierwszym organizatorem dworu i du\u017cego na owe czasy o\u015brodka kulturalnego, skupionego wok\u00f3\u0142 tego maj\u0105tku, by\u0142 m\u00f3j prapradziad J\u00f3zef Kalasanty Paygert, dok\u0142adnie wsp\u00f3\u0142czesny Mickiewiczowi. On i jego syn, poeta Adama Paygert byli wielkimi erudytami. J\u00f3zef Kalasanty biegle m\u00f3wi\u0142 po grecku, po \u0142acinie, w\u0142ada\u0142 czterema j\u0119zykami europejskimi. Adam za\u015b, nie wiem czy m\u00f3wi\u0142 po \u0142acinie i po grecku, ale z pewno\u015bci\u0105 czyta\u0142 w tych j\u0119zykach, a m\u00f3wi\u0142 po angielsku, niemiecku, francusku i w\u0142osku. Mam wiele jego t\u0142umacze\u0144, a przek\u0142ada\u0142 dzie\u0142a Shakespeara i Byrona. W Sidorowie Paygertowie za\u0142o\u017cyli du\u017c\u0105 bibliotek\u0119. Ona wyros\u0142a z literackiego i translatorskiego J\u00f3zefa Kalasantego oraz Adama Paygert\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 tego ksi\u0119gozbioru za moich czas\u00f3w by\u0142a jeszcze w Sidorowie, a druga najcenniejsza cz\u0119\u015b\u0107 znajdowa\u0142a si\u0119 w mieszkaniu mojego dziadka Kornela Paygerta we Lwowie. Ja jeszcze w czasie wojny przegl\u0105da\u0142em te starodruki zgromadzone przez moich przodk\u00f3w. Wiem, \u017ce by\u0142y tam okazy z 1548, 1570 roku i p\u00f3\u017aniejsze. To wszystko zgin\u0119\u0142o.
Adam Paygert jest dzisiaj ma\u0142o znany, a przypuszczam, \u017ce spowodowa\u0142a to jego wrodzona skromno\u015b\u0107. Ponadto, umar\u0142 m\u0142odo. Jego intensywna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rozwija\u0142a si\u0119 w kr\u0119gach, w kt\u00f3rych by\u0142o ma\u0142o kontakt\u00f3w kulturalnych: na wsi. Najwi\u0119ksz\u0105 metropoli\u0105, nieodleg\u0142\u0105 od sidorowskiego dworu, czyli od naszego domu, by\u0142 Lw\u00f3w. Sam Paygert nie zabiega\u0142 o s\u0142aw\u0119, nale\u017ca\u0142 raczej do kr\u0119gu poet\u00f3w medytacyjnych. Potomstwo nie dba\u0142o o jego spu\u015bcizn\u0119 i tak jako\u015b pami\u0119\u0107 o nim si\u0119 zatar\u0142a. Nie bez znaczenia by\u0142 fakt, \u017ce ukry\u0142 si\u0119 w cieniu swego wielkiego przyjaciela, Kornela Ujejskiego.
Si\u0119gam pami\u0119ci\u0105 do dwor\u00f3w ziemia\u0144skich, kt\u00f3rych najznamienitszym obrazem jest nadal \u201ePan Tadeusz\u201d Mickiewicza. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce dw\u00f3r, kt\u00f3ry budowa\u0142 m\u00f3j prapradziad i dw\u00f3r, w kt\u00f3rym ja jeszcze mieszka\u0142em, to dwie prawie podobne rzeczywisto\u015bci. Podobne socjologicznie, kulturowo, przyrodniczo, malarsko. Mog\u0119 wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce dotyka\u0142em rzeczywisto\u015bci ziemia\u0144skiej, kt\u00f3ra panowa\u0142a jeszcze powszechnie w XIX wieku i dawniej. Ta rzeczywisto\u015b\u0107 zmienia\u0142a si\u0119 bardzo powoli. Przez dziesi\u0119ciolecia obraz wsi polskiej pozosta\u0142 niemal taki sam.\u201d
Adam Paygert <\/p>\n\n\n\n
—————-
Z rodzinnych wspomnie\u0144 i pami\u0119tnik\u00f3w, zebranych przez Mari\u0119 z Baranieckich Witkowsk\u0105:
http:\/\/www.marychna.witkowscy.net\/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1<\/a><\/p>\n\n\n\n