m.in<\/a>. o tym, \u017ce jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczna na wiele lat zosta\u0142a zapomniana. Do tego jego rodzina najbli\u017csza i dalsza obfitowa\u0142a w talenty plastyczne, a spu\u015bcizna po tych osobach \u2013 o ile zachowa\u0142a si\u0119, jest rozproszona, znajduje si\u0119 w r\u0119kach prywatnych, w r\u00f3\u017cnych domach. Pomy\u015bla\u0142em wtedy o podobnych dwojgu artystach, kt\u00f3rzy jednak nie mieli na tyle szcz\u0119\u015bcia, aby ich talent m\u00f3g\u0142 rozwin\u0105\u0107 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119 o malarce Zofii Mars\u00f3wnie (1896-1942), studentce prof. Konstantego Laszczki i o jej siostrze\u0144cu Iwie Paygercie. O ile histori\u0119 Zofii pr\u00f3buje z sukcesem odkrywa\u0107 p. dr Iwona Demko z krakowskiej ASP, o tyle tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jej bliskiego krewniaka \u2013 o ile mi wiadomo – nie wysz\u0142a nigdy poza kr\u0105g rodzinny. Skoro mia\u0142em w maju okazj\u0119 zobaczy\u0107 to, co po tym m\u0142odziutkim arty\u015bcie zosta\u0142o, zrobi\u0142em cz\u0119\u015bci jego prac szybkie zdj\u0119cia, aby i samemu te\u017c przyjrze\u0107 si\u0119, pozna\u0107 i nad nimi zastanowi\u0107 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Autor wychowa\u0142 si\u0119 w S\u0105dowej Wiszni, a gdy wybuch\u0142a II wojna \u015bw. mia\u0142 ledwie 17 lat i wraz z rodzicami spod okupacji sowieckiej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do rodziny matki w Generalnym Gubernatorstwie, czyli do maj\u0105tku Mars\u00f3w w Limanowej. Z tym miejscem zwi\u0105zane by\u0142y dalsze jego losy.<\/p>\n\n\n\n
Przekazy rodzinne m\u00f3wi\u0105, \u017ce malowa\u0142 i rysowa\u0142 jeszcze w S\u0105dowej Wiszni, ale trudno jest pozostawione prace datowa\u0107, bowiem tylko niekt\u00f3re s\u0105 sygnowane. Nieco wi\u0119cej mo\u017cemy powiedzie\u0107 o technikach, by\u0142a to g\u0142\u00f3wnie akwarela, o\u0142\u00f3wek i kredki. By\u0107 mo\u017ce nie czu\u0142 si\u0119 jeszcze na si\u0142ach, aby malowa\u0107 w oleju, a by\u0107 mo\u017ce \u2013 je\u015bli pr\u00f3by podejmowa\u0142, nic si\u0119 nie zachowa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Przedstawiam pr\u00f3bk\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci tego m\u0142odego artysty \u2013 amatora i poety (bo pisa\u0142 tak\u017ce wiersze). W\u015br\u00f3d jego prac jest r\u00f3wnie\u017c przeurocza ksi\u0105\u017ceczka, namalowana na grubym kartonie (z tekstem umieszczonym na zwyk\u0142ym papierze, wklejonym do ca\u0142o\u015bci), kt\u00f3r\u0105 autor stworzy\u0142 dla swej siostry \u2013 starszej z dw\u00f3ch \u2013 b\u0119d\u0105cej jego \u201eoczkiem w g\u0142owie\u201d. \u201eKraina Grubas\u00f3w\u201d jest bajk\u0105 pi\u0119kn\u0105 i m\u0105dr\u0105 w warstwie poetyckiej, a jednocze\u015bnie pe\u0142n\u0105 humoru i dystansu do bohatera lirycznego.<\/p>\n\n\n\n
Przegl\u0105daj\u0105c prace artysty, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 (o czym poni\u017cej) tragicznego losu jego oraz jego ciotki, bolej\u0119 nad tym, \u017ce wojna nie tylko zabiera ludziom to, co najcenniejsze, czyli \u017cycie, ale pozbawia r\u00f3wnie\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa ich warstwy kulturowej, artystycznej. Kto wie przecie\u017c, gdzie byliby, jak potoczy\u0142yby si\u0119 ich artystyczne losy; niemniej \u017cal, \u017ce nie dane im by\u0142o rozwin\u0105\u0107 to, co zakie\u0142kowa\u0142o w domu i ledwo zacz\u0119\u0142o kwitn\u0105\u0107\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
————————————————<\/p>\n\n\n\n
IWO MARIA JERZY PAYGERT<\/strong>, ps. AK \u201eRokita\u201d, (22.04.1922 w Sowlinach – 15.12.1944 w Zabrze\u017cy k. \u0141\u0105cka) by\u0142 synem W\u0142odzimierza Marii (1896\u20131945), burmistrza S\u0105dowej Wiszni i Limanowej, po trosze administratora i rz\u0105dcy maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, i Marii Florentyny z Mars\u00f3w z Limanowej. Mia\u0142 m\u0142odsze rodze\u0144stwo: brata Jana Dominika (1925-2013) oraz dwie siostry, Ann\u0119 (1932-2009) i Jadwig\u0119 (ur. 1938).<\/p>\n\n\n\nMatur\u0119 zda\u0142 w gimnazjum Jezuit\u00f3w w Chyrowie, nast\u0119pnie uczy\u0142 si\u0119 w Szkole Rolniczej w \u0141ososinie G\u00f3rnej, mieszcz\u0105cej si\u0119 we dworze b\u0119d\u0105cym dawniej w\u0142asno\u015bci\u0105 dziadka, Kazimierza Marsa. W letniej przerwie mi\u0119dzysemestralnej z bratem Janem byli juhasami na wzorowej bac\u00f3wce szkolnej. Ucz\u0119szczanie do tej szko\u0142y chroni\u0142o ich przed wyw\u00f3zk\u0105 na przymusowe roboty do Niemiec. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y I. Paygert zosta\u0142 agronomem gminnym w Limanowej.<\/p>\n\n\n\n
Bracia Paygertowie zostali wezwani do przymusowych rob\u00f3t przy budowie okop\u00f3w przygotowywanej przez Niemc\u00f3w linii obronnej nad Dunajcem ko\u0142o Nowego S\u0105cza. Stamt\u0105d zbiegli do zgrupowania AK – 1 pu\u0142ku strzelc\u00f3w podhala\u0144skich. Do pa\u017adziernika byli w plac\u00f3wce \u201eKu\u017ania\u201d w os\u0142onie radiostacji okr\u0119gu AK, a p\u00f3\u017aniej w dru\u017cynie rozpoznawczo-zaopatrzeniowej Jana W\u0105cha\u0142y (ps. \u201e\u0141azik\u201d). Obaj w pa\u017adzierniku 1944 brali udzia\u0142 w zwyci\u0119skiej obronie zgrupowania 1 psp przed ponad tysi\u0119czn\u0105 ob\u0142aw\u0105 grupy specjalnej SS w Ochotnicy na po\u0142udniu Gorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dnia 15 grudnia 1944 roku w Zabrze\u017cy k. \u0141\u0105cka nad Dunajcem Iwo Paygert z dwoma kolegami, konwojuj\u0105c fury z prowiantem dla pu\u0142ku, zosta\u0142 zaskoczony przez samochody SS. Pod ostrza\u0142em Niemc\u00f3w ucieka\u0142 w kierunku lasu. Zosta\u0142 ranny. Schowa\u0142 si\u0119 pod mostek na m\u0142yn\u00f3wce i tam w wyniku poniesionych ran, zmar\u0142. Towarzysz\u0105cy mu \u201e\u0141aziczek\u201d (St. W\u0105chala, brat dow\u00f3dcy) i \u201eRomek\u201d (R. Jeszke) padli pod ostrza\u0142em w ucieczce przez odkryte pole.<\/p>\n\n\n\n
Cia\u0142o Iwa Paygerta zosta\u0142o znalezione wiosn\u0105 10 kwietnia 1945 roku. Dla matki Marii Paygertowej i rodziny \u015bmier\u0107 pierworodnego syna by\u0142a wielk\u0105 tragedi\u0105, tym wi\u0119ksz\u0105, \u017ce wykazywa\u0142 on zdolno\u015bci literackie i malarskie.<\/p>\n\n\n\n
Z: Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej<\/p>\n\n\n\n
Piotr Szymon \u0141o\u015b – \u00a9Wszelkie prawa zastrze\u017cone<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- karta tytu\u0142owa bajki -„W krainie grubas\u00f3w”<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- ok\u0142adka bajki – „W krainie grubas\u00f3w”<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- fragment ilustracji bajki – „W krainie grubas\u00f3w”<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- fragment tekstu bajki – „W krainie grubas\u00f3w”<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- fragment ilustracji bajki – „W krainie grubas\u00f3w”<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert<\/em><\/p>\n\n\n\nIwo Paygert- bez tytu\u0142u<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert – Ave Bachus, sygnowane<\/em><\/p>\n\n\n\n
I Paygert – Dw\u00f3r Mars\u00f3w w Limanowej<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert -drewniana ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert – drewniana otwierana brosza<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- Wizerunek Matki Bo\u017cej Jaz\u0142owieckiej<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert – gumno w maj\u0105tku Mars\u00f3w w Limanowej<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert- akt<\/em><\/p>\n\n\n\n
Iwo Paygert<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z przyjemno\u015bci\u0105 przekazuj\u0119 Przyjacio\u0142om, a zw\u0142aszcza Rodzinie rozsypanej po \u015bwiecie, bardzo ciekawy tekst naszego Kuzyna Piotra Szymona \u0141osia, o ma\u0142o znanym i prawie zapomnianym m\u0142odym… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2500,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-2498","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-o-rodzinie-i-czlonkow-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2498"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2529,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2498\/revisions\/2529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Iwo-Paygert-Z.-Mars-druga-polowa-lat-1920-852x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/001.I.-Paygert-karta-tytulowa-bajki-W-krainie-grubasow-701x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/002.I.-Paygert-okladka-bajki-W-krainie-grubasow-1024x813.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/003.I.-Paygert-fragment-ilustracji-bajki-W-krainie-grubasow-1024x782.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/004.I.-Paygert-fragment-tekstu-bajki-W-krainie-grubasow.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/006.I.-Paygert-fragment-ilustracji-bajki-W-krainie-grubasow-1024x783.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/005.I.-Paygert-1-774x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/007.I.-Paygert-bez-tytulu-1024x702.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/008.I.-Paygert-Ave-Bachus-sygnowane-650x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/009.I.-Paygert-Dwor-Marsow-w-Limanowej-1024x680.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/010.I.-Paygert-drewniana-okladka-ksiazki-893x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/011.I.-Paygert-561x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/012.I.-Paygert-drewniana-otwierana-broszai-984x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/013.I.-Paygert-Wizerunek-Matki-Bozej-Jazlowieckiej-591x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/014.I.-Paygert-gumnow-w-majatku-Marsow-w-Limanowej-1024x586.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/015.I.-Paygert-akt-780x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/016.I.-Paygert--562x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n