{"id":2540,"date":"2024-07-04T18:49:29","date_gmt":"2024-07-04T16:49:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/?p=2540"},"modified":"2024-07-08T14:23:23","modified_gmt":"2024-07-08T12:23:23","slug":"xix-wieczny-romantyk-zapomniany-poeta-i-tlumacz-klasyki-swiatowej-adam-pajgert-nasz-dwa-razy-pradziad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/?p=2540","title":{"rendered":"XIX- Wieczny romantyk, poeta\u00a0 i t\u0142umacz klasyki \u015bwiatowej, Adam Pajgert, nasz dwa razy pradziad."},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

                Urodzony 1829 Skomorochy- zmar\u0142y 1872 Frazensbad, dzi\u015b Franciszkowe \u0141a\u017anie<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

       W nawi\u0105zaniu do opublikowanego wiersza: \u201dO mojej wiosce\u201d, przedstawiam Drogim Czytelnikom charakterystyk\u0119 jej Autora, najwybitniejszej intelektualnej postaci w naszej rodzinie.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0Utalentowany poeta, wielkiej klasy t\u0142umacz poezji angielskiej, francuskiej, niemieckiej i w\u0142oskiej, zaprzyja\u017aniony z\u00a0 literack\u0105 elit\u0105 Galicji, a zw\u0142aszcza \u00a0poet\u0105, Kornelem Ujejskim (p\u00f3\u017aniejszym ojcem chrzestnym jego najm\u0142odszego syna, Kornela), wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 we\u00a0 wsi Sidor\u00f3w nad Zbruczem. Tu zosta\u0142 zakupiony przez jego dziada Ignacego, pod koniec XVIII wieku, maj\u0105tek ziemski oraz stoj\u0105ce opodal ruiny \u015bredniowiecznego zamku wybudowanego przez ksi\u0105\u017c\u0105t Kalinowskich.<\/p>\n\n\n\n

     Znakomit\u0105 znajomo\u015b\u0107 4 j\u0119zyk\u00f3w obcych, z kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej dokonywa\u0142 t\u0142umacze\u0144, zawdzi\u0119cza\u0142 wysokiej klasy guwernerom, i p\u00f3\u017aniejszym szko\u0142om lwowskim, natomiast  inspiracje artystyczne przej\u0105\u0142 po ojcu J\u00f3zefie Kalasantym. Aczkolwiek nie by\u0142 admiratorem jego tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej a zw\u0142aszcza poetyckiej  (co wi\u0119cej wykupywa\u0142 jej nak\u0142ady i niszczy\u0142), ojciec by\u0142 jego przyjacielem i wzorem. W zasadzie sp\u0119dzili razem ca\u0142e \u017cycie, Adam prze\u017cy\u0142 ojca o rok.<\/p>\n\n\n\n

     Nie wiemy czy po m\u0142odzie\u0144czych zagranicznych podr\u00f3\u017cach, cz\u0119sto z dalekiego Sidorowa wyje\u017cd\u017ca\u0142. Je\u017celi tak, to  zapewne w wi\u0119kszo\u015bci na kuracje do uzdrowisk austriackich, w jednym z nich,  Frazenhof \u2013zako\u0144czy\u0142 \u017cycie, lub do Lwowa do tamtejszego \u015brodowiska literackiego. Bardzo delikatne zdrowie nie pozwoli\u0142o mu  na aktywny udzia\u0142 w powstaniu Styczniowym, aczkolwiek by\u0142 jego admiratorem. Nie wiadomo na co fizycznie cierpia\u0142 ale z dziwn\u0105, nieokre\u015blon\u0105 chorob\u0105 zmaga\u0142 si\u0119 od dzieci\u0144stwa, pokonuj\u0105c j\u0105 hartem ducha.<\/p>\n\n\n\n

    Czy opieka nad maj\u0105tkiem by\u0142a jego pasj\u0105? Zapewne nie, raczej udr\u0119k\u0105. Cho\u0107 nic nie wiemy o rz\u0105dcach, bo przecie\u017c bez nich nie m\u00f3g\u0142by si\u0119 obej\u015b\u0107 oraz efektach materialnych pracy, zapewne rado\u015b\u0107 i b\u0142ogi spok\u00f3j znajdowa\u0142 w zachwycie nad przyrod\u0105 podolsk\u0105 otaczaj\u0105c\u0105 jego dw\u00f3r i wie\u015b, oraz we wspania\u0142ej, wieloj\u0119zycznej bibliotece ojca. (Niestety sp\u0142on\u0119\u0142a ona  razem z dworem w 1941 r. po nalocie niemieckim. Rodzinie pozosta\u0142y bardzo nieliczne tomy wywiezione w 1939 r. do Lwowa podczas ucieczki przed bolszewikami \u201ewyzwalaj\u0105cymi Ukrain\u0119 spod polskich \u201dokupant\u00f3w\u201d). Ta biblioteka, gromadzona latami przez ojca-bibliofila by\u0142a inspiracj\u0105 do wszechstronnych zainteresowa\u0144 literackich Adama, \u017ar\u00f3d\u0142em jego erudycji.<\/p>\n\n\n\n

     O\u017ceniony z Helen\u0105 Rozwadowsk\u0105, krewn\u0105 genera\u0142a Tadeusza, zosta\u0142 ojcem czworga dzieci: Jana, p\u00f3\u017aniejszego profesora prawa na uniwersytecie w Sofii, W\u0142adys\u0142awa, m\u0142odego, dobrze zapowiadaj\u0105cego si\u0119 malarza, zaprzyja\u017anionego z  bohem\u0105 monachijsk\u0105, a tragicznie zmar\u0142ego podczas sztormu w pobli\u017cu wybrze\u017cy Bretanii, kt\u00f3r\u0105 to wypraw\u0119 traktowa\u0142 jako malarski plener, Tekl\u0119 zam\u0119\u017cn\u0105 za Kuczy\u0144skim oraz Kornela, p\u00f3\u017aniejszego doktora prawa, o\u017cenionego  z Emilia z Bochdan\u00f3w, mego pradziada (obaj bracia zmienili pisowni\u0119 nazwiska na Paygert).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Fotografia z 1872 roku, od lewej: wdowa po Adamie Helena z Rozwadowskich, W\u0142adys\u0142aw, Jan, Tekla i Kornel Pajgertowie<\/p>\n\n\n\n

    Dzieci nie odziedziczy\u0142y po ojcu i dziadku ich zdolno\u015bci artystycznych (poza W\u0142adys\u0142awem), wcze\u015bnie osierocone, Adam zmar\u0142 w 42 roku \u017cycia, same decydowa\u0142y o jako\u015bci swego wykszta\u0142cenia nie licz\u0105c si\u0119 ze zdaniem matki, kt\u00f3ra pragn\u0119\u0142a aby pozostali aktywnymi rolnikami w swoim maj\u0105tku. On jednak s\u0142u\u017cy\u0142 im jedynie jako baza materialna umo\u017cliwiaj\u0105ca zagraniczne studia w Monachium. Obaj nie lubili ani wsi, ani tego zaj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

     Ale tego wszystkiego Adam ju\u017c nie doczeka\u0142.<\/p>\n\n\n\n

    \u015awiadomy swego talentu, dziel\u0105c czas na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105 oraz t\u0142umaczenia m.in. Szekspira i Tennysona, mia\u0142 ogromne plany: chcia\u0142 przet\u0142umaczy\u0107 wszystkie szekspirowskie dramaty. Nie pozwoli\u0142o mu na to \u017cycie kr\u00f3tkie i chorowite.<\/p>\n\n\n\n

    Ostatecznie wi\u0119c tylko zosta\u0142 przet\u0142umaczony dramat \u201eJuliusz Cezar\u201d Wiliama Szekspira<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

i \u201eGinerwa\u201d George`a Tennysona,<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

a oryginaln\u0105 poezj\u0119 autor opublikowa\u0142 w jednym tomie \u201dKadmea\u201d – w 1863. Natomiast pozosta\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wyda\u0142a rodzina ju\u017c po \u015bmierci autora w zbiorze pt. \u201dPoezja\u201d w 1876 r.  gdzie opublikowano t\u0142umaczenia wierszy i poemat\u00f3w z innych j\u0119zyk\u00f3w. Sporadyczne utwory Pajgert drukowa\u0142 w galicyjskich \u201dNowinach\u201d oraz lwowskim \u201dDzienniku Literackim\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Nale\u017cy doda\u0107, i\u017c Adam odst\u0105pi\u0142 od zamiaru ca\u0142o\u015bciowego t\u0142umaczenia dramat\u00f3w Szekspira ze wzgl\u0119du na wysok\u0105 rang\u0119 wcze\u015bniejszych t\u0142umacze\u0144 J\u00f3zefa Paszkowskiego, powodowany szlachetn\u0105 solidarno\u015bci\u0105 tw\u00f3rcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Ale jednak \u201e Juliusz Cezar\u201d  Pajgerta by\u0142 uwa\u017cany za najlepsze t\u0142umaczenie tej sztuki na j\u0119zyk polski, wielokrotnie wznawiany, i wystawiany, a ostatnie wystawienie teatralne mia\u0142o miejsce w 1928 roku. Krytycy podkre\u015blali  u Pajgerta jego \u015bcis\u0142o\u015b\u0107 i p\u0142ynno\u015b\u0107 przek\u0142adu, znakomit\u0105 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka i specyfiki tekstu Szekspira a tak\u017ce jego fascynacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy informacji w wikipedii zwracaj\u0105 uwag\u0119 na wielki wp\u0142yw na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poezji romantycznej, a zw\u0142aszcza Juliusza S\u0142owackiego i George`a Byrona. Utwory tego ostatniego jak r\u00f3wnie\u017c poezj\u0119 Henry`ego Langfellowa oraz Thomas`a Moore`a t\u0142umaczy\u0142 na polski.<\/p>\n\n\n\n

Przedstawiam Drogim Czytelnikom 3 tomy zachowane w rodzinie tw\u00f3rczo\u015bci Adama Pajgerta: przek\u0142ad\u00f3w i poezji w\u0142asnej oraz powie\u015b\u0107 Kornela Ujejskiego (\u017bywe s\u0142owa Jeremiego) dedykowanej Adamowi. Wszystkie pochodz\u0105 z drugiej polowy XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

 .<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Thomas Moore<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Nie ogranicza\u0142 si\u0119 jedynie do  poezji z j. angielskiego, ale t\u0142umaczy\u0142 i z w\u0142oskiego Ludwika Carrera,<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

z francuskiego Victora Hugo <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

a z  niemieckiego Henricha Heinego,<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Alfreda Meissnera, Ferdynanda Freiligrath`a i innych.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

   Wspania\u0142e \u201ePie\u015bni prorok\u00f3w\u201d s\u0105 dowodem i na perfekcyjn\u0105 znajomo\u015b\u0107 \u0142aciny (lub i greki), bo publikacja z roku 1865 (nak\u0142adem Karola Wilde) z kt\u00f3rej korzysta\u0142am, nie wyja\u015bnia z kt\u00f3rej edycji biblijnej (jeszcze greckiej czy ju\u017c \u0142aci\u0144skiej) autor korzysta\u0142.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pozwalam sobie  przytoczy\u0107 wst\u0119p zaadresowany do Kornela Ujejskiego w kt\u00f3rym zarysowuje swoje przemy\u015blenia dotycz\u0105ce biblijnej poezji i swojej pracy z ni\u0105 zwi\u0105zanej. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest wart upublicznienia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

    Dla zainteresowanych dodaj\u0119, \u017ce wszystkie edycje tw\u00f3rczo\u015bci i strategia t\u0142umacze\u0144 Pajgerta s\u0105 umieszczone w cyfrowym repozytorium \u201ePolski Szekspir UW\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Niestety nie posiadamy \u017cadnych zdj\u0119\u0107 Adama poza tym jednym umieszczonym przed publikacj\u0105 wiersza \u201eO moja wiosko\u201d i kt\u00f3re, ponownie,  zosta\u0142o umieszczone na pocz\u0105tku tekstu.<\/p>\n\n\n\n

    I na koniec pytanie? Kim by\u0142 jako cz\u0142owiek?<\/p>\n\n\n\n

   Narracja rodzinna nie pozostawia z\u0142udze\u0144: jego pogl\u0105dy demokratyczne i liberalne by\u0142y znane i szanowane w \u015brodowisku inteligencji polskiej, a zw\u0142aszcza galicyjskiej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej \u017cy\u0142, tworzy\u0142 i publikowa\u0142. Zainteresowany filozofi\u0105 religii i dziej\u00f3w., zaprzyja\u017aniony z Kornelem Ujejskim na niwie literackiej, przedstawia\u0142 sob\u0105 obraz cz\u0142owieka – erudyty, o jak najszerszych horyzontach umys\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n

 Pomoc\u0105 w opracowaniu tego wspomnienia by\u0142y:<\/p>\n\n\n\n

    – naukowe opracowanie:  \u201dPolskie przek\u0142ady Shakespeare`a w XIX wieku\u201d, autorstwa Anny Cetery-W\u0142odarczyk i Alicji Kosim;<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0 -wspomnienia rodzinne prawnuka, Adama Paygerta (zmar\u0142ego w 2022 r.), oparte o narracj\u0119 rodzinn\u0105 jego Ojca,\u00a0 czyli J\u00f3zefa Kalasantego i dziada – Kornela, Paygert\u00f3w a tak\u017ce jego siostry, prawnuczki Adama Pajgerta, \u00a0mojej Matki, Ma\u0142gorzaty z Paygert\u00f3w Baranieckiej (zmar\u0142ej w 2012 r);<\/p>\n\n\n\n

    -lektura  spu\u015bcizny literackiej Poety z wydanych za \u017cycia i po jego \u015bmierci dzie\u0142, ocalonych z po\u017c\u00f3g wojennych a b\u0119d\u0105cych  w posiadaniu rodziny mieszkaj\u0105cej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kornel Ujejski (zdj\u0119cie portretu z Muzeum Narodowego w Krakowie)<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Poemat<\/strong><\/p>\n\n\n\n

R<\/strong>ycerze<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ze zbioru Jadwiga i Jagie\u0142\u0142o<\/em><\/p>\n\n\n\n

W \u017celazie chodzili od stopy do g\u0142owy,<\/p>\n\n\n\n

Ich konie w \u017celaznem okryciu<\/p>\n\n\n\n

Na boje ich nios\u0142y, turnieje i \u0142owy;<\/p>\n\n\n\n

A str\u00f3j ich by\u0142 r\u00f3wny ich \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

Bo \u017cycie to by\u0142o i twarde i krwawe,<\/p>\n\n\n\n

A g\u0142o\u015bne, jak bitew fanfary,<\/p>\n\n\n\n

Do \u015bwi\u0119tej szli ziemi po \u015bmier\u0107 lub po s\u0142aw\u0119<\/p>\n\n\n\n

Pod krzy\u017ca bia\u0142emi sztandary.<\/p>\n\n\n\n

Na twierdze poga\u0144skie po trupach si\u0119 darli,<\/p>\n\n\n\n

Zatkn\u0119li sw\u00f3j znak na wie\u017cycy;<\/p>\n\n\n\n

A kiedy spocz\u0119li, to d\u0142onie oparli,<\/p>\n\n\n\n

Na krwawych swych szabel g\u0142owicy.<\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli wracali w obronne swe dworce,<\/p>\n\n\n\n

To z blizn\u0105 na piersiach lub twarzy;<\/p>\n\n\n\n

Ze z\u0142otym ksi\u0119\u017cycem poga\u0144skie proporce<\/p>\n\n\n\n

U Pa\u0144skich sk\u0142adali o\u0142tarzy.<\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli kl\u0119czeli \u2014 to tylko w ko\u015bcio\u0142ach,<\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli si\u0119 bali \u2014 to czar\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie przy wielkich d\u0119bowych swych sto\u0142ach,<\/p>\n\n\n\n

Z zdobytych pijali puhar\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

asd<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2542,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-2540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-o-rodzinie-i-czlonkow-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2540"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2604,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions\/2604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.witkowscy.net\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}